إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ
در آن هنگام که خورشید در هم پیچیده شود،
سورة التكوير
مکه · ۲۹ آیه· ترتیب نزول ۷
معرفی سوره تکویر (تفسیر نمونه)
اين سوره در مکه نازل شده و داراى ۲۹ آيه است
محتواى سوره «تکوير»
اين سوره از سوره هاى مکى است ، و قرائن مختلفى گواهى بر اين معنى مى دهد، از جمله اينکه حاکى از اين است که دشمنان لجوج به پيامبر اسلام (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) نسبت جنون مى دادند، و اين معنى معمولا در مکه ، و بيشتر در آغاز دعوت پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) بود که دشمنان سعى داشتند سخنانش را جدى نگيرند و با بى اعتنايى از آن بگذرند.
به هر حال اين سوره عمدة بر دو محور دور مى زند:
«محور اول » آيات آغاز اين سوره است که بيانگر نشانه هايى از قيامت و دگرگونيهاى عظيم در پايان اين جهان و آغاز رستاخيز است .
در «محور دوم » سخن از عظمت قرآن و آورنده آن و تاءثيرش در نفوس انسانى مى گويد، و اين قسمت با سوگندهاى بيدار کننده و پرمحتوايى همراه است .
فضيلت تلاوت اين سوره
احاديث متعددى در اهميت اين سوره و تلاوت آن نقل شده است : از جمله در حديثى از پيغمبر اکرم (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) مى خوانيم : من قراء سورة اذا الشمس کورت اعاذه الله تعالى ان يفضحه حين تنشر صحيفته : کسى که سوره اذا الشمس کورت را بخواند خداوند او را از رسوايى در آن هنگام که نامه هاى عمل گشوده مى شود حفظ مى کند.
در حديث ديگرى از همان حضرت نقل شده که فرمود: «من احب ان ينظر الى يوم القيامة فليقراء اذا الشمس کورت »: کسى که دوست دارد روز قيامت به من نظر کند سوره اذا الشمس کورت را بخواند.
اين حديث به شکل ديگرى نيز نقل شده : ((من سره ان ينظر الى يوم القيامة (کانه راى عين ) فليقرا اذا الشمس کورت و اذا السماء انفطرت و اذا السماء انشقت )): ((کسى که دوست دارد قيامت را بنگرد (گويى با چشم مى بيند!) سوره «اذا الشمس کورت » و سوره «اذا السماء انفطرت » و سوره «اذا السماء انشقت » را بخواند)) (زيرا در اين سورهها نشانه هاى قيامت آنچنان بيان شده که تلاوت کننده را گويى در مقابل صحنه قيامت قرار مى دهد).
در حديث ديگرى مى خوانيم که به پيامبر اسلام (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) گفتند: چرا اينقدر زود آثار پيرى در شما نمايان گشته ؟ فرمود: شيبتنى هود و الواقعه و المرسلات و عم يتسائلون و اذا الشمس کورت : «سوره هود، و واقعه ، و مرسلات ، و عم ، و اذا الشمس کورت ، مرا پير کرد (زيرا آنچنان حوادث هولناک قيامت در اينها ترسيم شده است که هر انسان بيدارى را گرفتار پيرى زود رس مى کند»)
در حديثى نيز امام صادق (عليه السلام ) آمده است : ((هر کس سوره عبس و تولى و اذا الشمس کورت ، را بخواند، در زير بال و پر لطف پروردگار در جنت جاودان ، و در سايه لطف و کرامت الهى در باغهاى بهشت خواهد بود و اين براى خداوند چيز مهمى نيست اگر اراده کند.
تعبيراتى که در روايات بالا آمده به خوبى نشان مى دهد که منظور تلاوتى است که سر چشمه آگاهى و ايمان و عمل باشد.
تفسیر نمونه، جلد ۲۶، صفحه ۱۶۶
تفسیر المیزان، برگزیده تفسیر نمونه، تفسیر نور، نکته‌های تفسیر نور، پیام‌های تفسیر نور، تفسیر اثنی عشری، تفسیر روان جاوید، تفسیر اطیب البیان
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ
و در آن هنگام که ستارگان بی‌فروغ شوند،
وَ إِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ
و در آن هنگام که کوه‌ها به حرکت درآیند،
وَ إِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ
و در آن هنگام که باارزش‌ترین اموال به دست فراموشی سپرده شود،
وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ
و در آن هنگام که وحوش جمع شوند،
وَ إِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ
و در آن هنگام که دریاها برافروخته شوند،
وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ
و در آن هنگام که هر کس با همسان خود قرین گردد،
وَ إِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ
و در آن هنگام که از دختران زنده به گور شده سؤال شود:
بِأَيِ ذَنْبٍ قُتِلَتْ
به کدامین گناه کشته شدند؟!
وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
و در آن هنگام که نامه‌های اعمال گشوده شود،
وَ إِذَا السَّمَاءُ كُشِطَتْ
و در آن هنگام که پرده از روی آسمان برگرفته شود،
وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ
و در آن هنگام که دوزخ شعله‌ور گردد،
وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ
و در آن هنگام که بهشت نزدیک شود،
عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ
(آری در آن هنگام) هر کس می‌داند چه چیزی را آماده کرده است!
فَلاَ أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ
سوگند به ستارگانی که بازمی‌گردند،
الْجَوَارِ الْكُنَّسِ
حرکت می‌کنند و از دیده‌ها پنهان می‌شوند،
وَ اللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ
و قسم به شب، هنگامی که پشت کند و به آخر رسد،
وَ الصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ
و به صبح، هنگامی که تنفّس کند،
إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ
که این (قرآن) کلام فرستاده بزرگواری است [= جبرئیل امین]
ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ
که صاحب قدرت است و نزد (خداوند) صاحب عرش، مقام والائی دارد!
مُطَاعٍ ثَمَ أَمِينٍ
در آسمانها مورد اطاعت (فرشتگان) و امین است!
وَ مَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ
و مصاحب شما [= پیامبر] دیوانه نیست!
وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ
او (جبرئیل) را در اُفق روشن دیده است!
وَ مَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ
و او نسبت به آنچه از طریق وحی دریافت داشته بخل ندارد!
وَ مَا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطَانٍ رَجِيمٍ
این (قرآن) گفته شیطان رجیم نیست!
فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ
پس به کجا می‌روید؟!
إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ
این قرآن چیزی جز تذکّری برای جهانیان نیست،
لِمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ
برای کسی از شما که بخواهد راه مستقیم در پیش گیرد!
وَ مَا تَشَاءُونَ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُ الْعَالَمِينَ
و شما اراده نمی‌کنید مگر اینکه خداوند -پروردگار جهانیان- اراده کند و بخواهد!