سوره فصلت، آیه ۳ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۷
كِتَابٌ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ قُرْآناً عَرَبِيّاً لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
کتابی که آیاتش هر مطلبی را در جای خود بازگو کرده، در حالی که فصیح و گویاست برای جمعیّتی که آگاهند!
معنی کلمات و عبارات
«فُصِّلَتْ آیَاتُهُ»: آیههای آن تفصیل و تبیین شده است. در قالب الفاظ گویا و زیبا و جملهبندیهای دلکش و دلربا و با معانی ژرف و رسا (نگا: اعراف / ، هود / انعام / . «قُرْآناً عَرَبِیّاً»: (نگا: یوسف / طه / زمر / ). «لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ»: برای قومی فهم معانی و درک مقاصد قرآن آسان است که اهل دانش باشند. برای قومیآمده است که معانی آن را فهم میکنند، چرا که به زبان ایشان آمده است (نگا: ابراهیم / . میتواند متعلّق به (فصّلت) یا متعلّق به (تَنزِیلٌ) باشد.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - آیات قرآن، داراى مفاهیمى روشن و بى ابهام «کتب فصّلت ءایته»
برداشت یاد شده بر این مبنا است که «فصّلت»، به معناى «به روشنى بیان شده» باشد.
۲ - ساختار قرآن، ساختارى آیه آیه است. «فصّلت ءایته»
برداشت یاد شده، مبتنى بر کاربرد ماده «فصل» در معناى تفصیل و تجزیه است.
۳ - قرآن، قبل از نزول تدریجى و تفصیلى، داراى وجودى اجمالى و تفصیل نایافته* «تنزیل من ... فصّلت ءایته»
جمله «فصّلت آیاته» اشعار به آن دارد که قرآن، قبل از نزول به صورت فعلى، در عالمى دیگر وجودى اجمالى و کلى داشته است.
۴ - نزول و قرائت قرآن بر پیامبر(ص) در قالب زبان عربى «تنزیل من الرحمن ... قرءانًا عربیًّا»
۵ - الفاظ قرآن هم چون محتواى آن آسمانى و الهى است. «تنزیل من الرحمن ... قرءانًا عربیًّا»
قید «قرآناً عربیاً» مى تواند بیانگر این معنا باشد که آیات قرآن، نه تنها از حیث محتوا الهى است; بلکه الفاظ آن هم کلام خداوند است.
۶ - آیات قرآن، برخوردار از فصاحت و شیوایى * «قرءانًا عربیًّا»
برداشت یاد شده بدان احتمال است که «عربیّاً» به معناى سخن فصیح و شیوا باشد. در برابر اعجمى که به معناى غیر فصیح مى باشد (مفردات راغب).
۷ - قابلیت و گنجایش زبان عربى، براى ارائه مفاهیم وحى و بیان معارف الهى «کتب فصّلت ءایته قرءانًا عربیًّا»
خداوند پس از بیان این حقیقت که قرآن به روشنى بیان گشته (فصّلت آیاته) آن را به عربى بودن توصیف کرده تا به این معنا اشاره کند که لغت عرب آن قابلیت را داشت که بتواند زبان وحى باشد و معارف الهى را در خود جاى دهد.
۸ - اهل دانش و آگاهى، بهره مند از آیات و معارف قرآن اند. «تنزیل من الرحمن الرحیم . کتب فصّلت ءایته ... لقوم یعلمون»
گرچه قرآن براى همگان نازل شده; اما از لام «لقوم» - که براى انتفاع است - استفاده مى شود که تنها اهل دانش، شایستگى بهره گیرى از قرآن را دارند.
۹ - اهل دانش و درک، ارجمند و مورد تکریم در بینش وحى «تنزیل ... کتب ... لقوم یعلمون»
از این که خداوند بهره گیرى از کتاب خویش را ویژه دانایان (لقوم یعلمون) قرار داده، استفاده مى شود که در بینش الهى اهل دانش و درک ارجمنداند.
۱۰ - فهم تفصیلى و روشن آیات قرآن، نیازمند آشنایى با زبان عربى و ظرافت هاى آن «کتب ... عربیًا لقوم یعلمون»
برخى از مفسران فعل «یعلمون» را در آیه شریفه به منزله فعل لازم مى دانند و لذا مفعولى براى آن نمى گیرند. بر این اساس «لقوم یعلمون»; یعنى، براى مردمى که دانا هستند. برخى دیگر بر آنند که «یعلمون» متعدى است و مفعول آن به قرینه «عربیّاً» زبان و لغت عربى است; یعنى، «یعلمون هذه اللغة و اللسان». برداشت بالا با توجه به مبناى دوم است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تعلیم زبان عربیاجمال قرآناحترام علماالفاظ قرآنکیفیت تلاوت قرآنبهره مندان از قرآنفصاحت زبان عربیویژگیهای زبان عربیکیفیت نزول قرآنفصاحت قرآنزمینه فهم قرآنحقیقت قرآنفضایل علماعربیت قرآننزول قرآن بر محمدآیه بندی قرآننزول تدریجی قرآنساختار قرآنتاریخ قرآنوضوح قرآنوحیانیت قرآنویژگیهای قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۰)
- ایات قران، ایاتی روشن+۴ آیه
- نامگذاری هر یک از عبارتهای مشخّص قران به (ایه) از سوی خداوند+۴ آیه
- ایات قران، بشارت دهنده و انذار کننده مؤمنان+۱ آیه
- توجّه اندکی از مشرکان مکّه به قران+۱ آیه
- نپذیرفتن و دل نسپردن بیشتر مشرکان به قران+۱ آیه
- اعراض بیشتر مشرکان از قران به بهانه ناتوان بودن از درک ان+۲ آیه
- قران، انذاردهنده به انسانهای اگاه+۱ آیه
- حقناشنوایی، مانع بهرهمندشدن مشرکان از انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- کوردلی، مانع ثمربخشی از انذارهای قران+۲ آیه
- بشارتدهی، از اهداف نزول قران+۲ آیه
- اعراض و رویگردانی بیشتر مردم، از بشارت و انذار قران+۱ آیه
- فهم ایات قران، نیازمند اشنایی با زبان عربی+۱ آیه
- نزول قران، در قالب زبان عربی+۴ آیه
- اعراض از قران، مانع استفاده از شنوایی، برای الهام گرفتن از ایات ان+۱ آیه
- جهل و نادانی، سبب استفاده نکردن از شنوایی+۱ آیه
- استفاده نکردن بیشتر مردم مکّه از شنوایی خود، برای فهم ایات قران و ایمان به انها+۱ آیه
- نقش اساسی علم و اگاهی، در استفاده از ایات و حدود خدا+۸ آیه
- علم و دانش، زمینه فهم معارف قران+۶ آیه
- بیان حدود و ایات الهی، اثربخش و سازنده، برای عالمان+۹ آیه
- بشیر، از اوصاف قران+۱ آیه
- قران، کتاب رحمت+۱ آیه
- قران، کتابی نازل شده بر پیامبر(صلی الله علیه واله) به زبان عربی+۵ آیه
- کتاب، از نام های قران+۴ آیه
- اعراض مشرکان از قران+۱ آیه
- نپذیرفتن و دل نسپردن مشرکان به قران+۱ آیه
- اعراض بیشتر مشرکان از قران، به بهانه ناتوان بودن از درک ان+۲ آیه
- نامگذاری هر یک از فصول و عبارتهای مشخص قران به (ایه) از سوی خداوند+۴ آیه
- اعتراف مشرکان به پوشش و پرده گرفته شدن قلب خود، بهانه ای برای ایمان نیاوردن ایات قران+۱ آیه
- شرک به خداوند و اعتقاد به خدایان دروغین، زمینه ساز حجاب قلب+۱ آیه
- تصریح منکران قران، به داشتن قلبی محجوب و گوشی سنگین، در برابر وحی الهی+۱ آیه