من لايحضره الفقيه - جلد ۳، حدیث ۱۶۱۴

حدیث حضرت محمد (ص) در کتاب من لا يحضره الفقيه جلد ۳ بَابُ الظِّهَار

باب الظهار · روایت شده از حضرت محمد صلی الله علیه و آله

سند
روي محمد بن ابي عمير عن ابان و غيره عن ابي عبد الله ع قال :

وَ كَانَ رَجُلٌ عَلَى‏ عَهْدِ رَسُولِ اَللَّهِ ص‏ يُقَالُ لَهُ‏ أَوْسُ بْنُ اَلصَّامِتِ‏ وَ كَانَتْ تَحْتَهُ اِمْرَأَةٌ يُقَالُ لَهَا خَوْلَةُ بِنْتُ اَلْمُنْذِرِ فَقَالَ لَهَا ذَاتَ يَوْمٍ أَنْتِ عَلَيَّ كَظَهْرِ أُمِّي ثُمَّ نَدِمَ مِنْ سَاعَتِهِ وَ قَالَ لَهَا أَيَّتُهَا اَلْمَرْأَةُ مَا أَظُنُّكِ إِلاَّ وَ قَدْ حَرُمْتِ عَلَيَّ فَجَاءَتْ إِلَى‏ رَسُولِ اَللَّهِ ص‏ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اَللَّهِ‏ إِنَّ زَوْجِي قَالَ لِي أَنْتِ عَلَيَّ كَظَهْرِ أُمِّي وَ كَانَ هَذَا اَلْقَوْلُ فِيمَا مَضَى يُحَرِّمُ اَلْمَرْأَةَ عَلَى زَوْجِهَا فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اَللَّهِ ص‏ أَيَّتُهَا اَلْمَرْأَةُ مَا أَظُنُّكِ إِلاَّ وَ قَدْ حَرُمْتِ عَلَيْهِ فَرَفَعَتِ اَلْمَرْأَةُ يَدَهَا إِلَى اَلسَّمَاءِ فَقَالَتْ أَشْكُو إِلَيْكَ فِرَاقَ زَوْجِي فَأَنْزَلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَا مُحَمَّدُ قَدْ سَمِعَ اَللََّهُ قَوْلَ اَلَّتِي تُجََادِلُكَ فِي زَوْجِهََا وَ تَشْتَكِي إِلَى اَللََّهِ وَ اَللََّهُ يَسْمَعُ تَحََاوُرَكُمََا إِنَّ اَللََّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ `اَلَّذِينَ يُظََاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسََائِهِمْ مََا هُنَّ أُمَّهََاتِهِمْ إِنْ أُمَّهََاتُهُمْ إِلاَّ اَللاََّئِي وَلَدْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَراً مِنَ اَلْقَوْلِ وَ زُوراً وَ إِنَّ اَللََّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ ثُمَّ أَنْزَلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ اَلْكَفَّارَةَ فِي ذَلِكَ فَقَالَ‏ وَ اَلَّذِينَ يُظََاهِرُونَ مِنْ نِسََائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمََا قََالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسََّا ذََلِكُمْ تُوعَظُونَ بِهِ وَ اَللََّهُ بِمََا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ `فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيََامُ شَهْرَيْنِ مُتَتََابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسََّا فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعََامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً

ترجمه
‏محمد جواد غفاری, من لا یحضره الفقیه - جلد ۵ - ترجمه علی اکبر و محمد جواد غفاری و صدر بلاغی, ۲۲۴ محمّد بن أبی عمیر از ابان و غیره او نقل کرده که امام صادق علیه السّلام فرمود: مردی در زمان رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله که به او اوس بن صامت می‏گفتند دارای زوجه‏ای بود بنام خوله دختر منذر، روزی بهمسرش گفت: «تو بر من چون پشت مادرم هستی» و فوری از این سخن پشیمان گشت و رو بزوجه کرده گفت: می‏پندارم که تو دیگر بر من حلال نباشی، زن نزد رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله آمد، و عرض کرد شوهرم بمن گفته است تو مانند پشت مادرم بر من حرامی.- و این کلام در زمان بیش از اسلام زن را بر مرد حرام می‏ساخت- رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله فرمود: ای زن فکر نمی‏کنم، جز اینکه، تو بر او حرام شده باشی، زن دست بسوی آسمان برد و گفت: خداوند این مصیبت جدائی از شوهر را بتو شکایت می‏کنم، پس خداوند عزّ و جلّ این آیه را بر پیغمبر نازل فرمود: که ای محمّد «قد سمع اللَّه قول الّتی تجادلک فی زوجها و تشتکی إلی اللَّه- تا آخر آنچه که در متن ذکر شده که اواسط آیه ششم سوره مجادله است» (یعنی براستی که بشنید خدای تعالی گفتار زنی را که با تو (ای پیغمبر ما) مجادله میکرد و سخن می‏گفت در حقّ شوهر خویش و با خدای شکایت میکرد از بدی حال خود و خداوند می‏شنید سخن گفتن وی را با تو و جواب تو را در پاسخ او، آری خداوند شنوا و بینا است (گفتار مردم را می‏شنود و کردار ایشان را می‏بیند) آنان که ظهار می‏کنند از زنان خویش و میگویند که شما مانند پشت مادر ما هستید؛ زنان در حقیقت مادر ایشان نیستند، مادران ایشان جز همانها که ایشان را زائیده‏اند نباشند، و این کلام ایشان تشبیهی باطل و ناسزاست و خداوند متعال بخشنده گناه و آمرزنده است، سپس خداوند حکم آن را نازل فرمود بدادن کفّاره و فرمود: آنان که ظهار می‏کنند از زنان خود سپس تصمیم به بازگشت می‏گیرند از آنچه بر خود حرام کرده‏اند و میخواهند تدارک و تلافی آن کنند، اصلاح کردن آن بآزاد کردن یک بنده است پیش از آنکه بهم رسند و از هم کام گیرند، و خداوند شما را باین حکم موعظه کرده پند می‏دهد (تا از آن بپرهیزید و ظهار نکنید) و خداوند بآنچه رفتار می‏کنید کاملا آگاه است، پس هر کس توانائی آزاد کردن برده را نداشت باید دو ماه پی در پی روزه بگیرد پیش از همبستری با زوجه‏اش و چنانچه این را هم نتوانست شصت مسکین را طعام دادن کفّاره آنست). و ظهار بر دو قسم است: یکی آنکه مرد بزوجه‏اش بگوید که وی بر او مانند پشت مادر اوست، و ساکت بماند پس بر اوست که کفّاره دهد پیش از آنکه با زن همبستری کند، و چنانچه کفّاره نداده با زن مقاربت کرد کفّاره دیگری نیز بر او لازم خواهد شد، و دیگر اینکه گفته باشد وی مانند پشت مادرش میباشد اگر چنین و چنان کند در این صورت چیزی بر او نیست مگر اینکه آن کار را انجام دهد، و با زوجه نزدیکی هم بکند در این صورتست که کفّاره بر او واجب می‏شود هر گاه بشرطی و سوگندی معلّق کرده باشد. و کفّاره آزاد کردن یک بنده است، اگر نتوانست روزه گرفتن دو ماه پی در پی است پیش از اینکه همخوابگی کند، و اگر این را هم نتوانست طعام دادن شصت بینوا است بهر کدام یک مدّ طعام، و اگر قدرت این را هم نداشت هجده روز روزه بگیرد.

راویان