محمد جواد غفاری, من لا یحضره الفقیه - جلد ۵ - ترجمه علی اکبر و محمد جواد غفاری و صدر بلاغی, ۲۲۴
محمّد بن أبی عمیر از ابان و غیره او نقل کرده که امام صادق علیه السّلام فرمود: مردی در زمان رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله که به او اوس بن صامت میگفتند دارای زوجهای بود بنام خوله دختر منذر، روزی بهمسرش گفت: «تو بر من چون پشت مادرم هستی» و فوری از این سخن پشیمان گشت و رو بزوجه کرده گفت:
میپندارم که تو دیگر بر من حلال نباشی، زن نزد رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله آمد، و عرض کرد شوهرم بمن گفته است تو مانند پشت مادرم بر من حرامی.- و این کلام در زمان بیش از اسلام زن را بر مرد حرام میساخت- رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله فرمود:
ای زن فکر نمیکنم، جز اینکه، تو بر او حرام شده باشی، زن دست بسوی آسمان برد و گفت: خداوند این مصیبت جدائی از شوهر را بتو شکایت میکنم، پس خداوند عزّ و جلّ این آیه را بر پیغمبر نازل فرمود: که ای محمّد «قد سمع اللَّه قول الّتی تجادلک فی زوجها و تشتکی إلی اللَّه- تا آخر آنچه که در متن ذکر شده که اواسط آیه ششم سوره مجادله است» (یعنی براستی که بشنید خدای تعالی گفتار زنی را که با تو (ای پیغمبر ما) مجادله میکرد و سخن میگفت در حقّ شوهر خویش و با خدای شکایت میکرد از بدی حال خود و خداوند میشنید سخن گفتن وی را با تو و جواب تو را در پاسخ او، آری خداوند شنوا و بینا است (گفتار مردم را میشنود و کردار ایشان را میبیند) آنان که ظهار میکنند از زنان خویش و میگویند که شما مانند پشت مادر ما هستید؛ زنان در حقیقت مادر ایشان نیستند، مادران ایشان جز همانها که ایشان را زائیدهاند نباشند، و این کلام ایشان تشبیهی باطل و ناسزاست و خداوند متعال بخشنده گناه و آمرزنده است، سپس خداوند حکم آن را نازل فرمود بدادن کفّاره و
فرمود: آنان که ظهار میکنند از زنان خود سپس تصمیم به بازگشت میگیرند از آنچه بر خود حرام کردهاند و میخواهند تدارک و تلافی آن کنند، اصلاح کردن آن بآزاد کردن یک بنده است پیش از آنکه بهم رسند و از هم کام گیرند، و خداوند شما را باین حکم موعظه کرده پند میدهد (تا از آن بپرهیزید و ظهار نکنید) و خداوند بآنچه رفتار میکنید کاملا آگاه است، پس هر کس توانائی آزاد کردن برده را نداشت باید دو ماه پی در پی روزه بگیرد پیش از همبستری با زوجهاش و چنانچه این را هم نتوانست شصت مسکین را طعام دادن کفّاره آنست).
و ظهار بر دو قسم است: یکی آنکه مرد بزوجهاش بگوید که وی بر او مانند پشت مادر اوست، و ساکت بماند پس بر اوست که کفّاره دهد پیش از آنکه با زن همبستری کند، و چنانچه کفّاره نداده با زن مقاربت کرد کفّاره دیگری نیز بر او لازم خواهد شد، و دیگر اینکه گفته باشد وی مانند پشت مادرش میباشد اگر چنین و چنان کند در این صورت چیزی بر او نیست مگر اینکه آن کار را انجام دهد، و با زوجه نزدیکی هم بکند در این صورتست که کفّاره بر او واجب میشود هر گاه بشرطی و سوگندی معلّق کرده باشد.
و کفّاره آزاد کردن یک بنده است، اگر نتوانست روزه گرفتن دو ماه پی در پی است پیش از اینکه همخوابگی کند، و اگر این را هم نتوانست طعام دادن شصت بینوا است بهر کدام یک مدّ طعام، و اگر قدرت این را هم نداشت هجده روز روزه بگیرد.