من لايحضره الفقيه - جلد ۳، حدیث ۲۸۵

روي الحسن بن محبوب عن سماعه عن ابي عبد الله ع :

‏محمد جواد غفاری, من لا یحضره الفقیه - جلد ۴ - ترجمه علی اکبر و محمد جواد غفاری و صدر بلاغی, ۱۷۴ از بکر بن محمد روایت کرده‏اند که گفت: بر امام صادق علیه السّلام وارد شدم و علی بن عبد العزیز به همراه من بود، امام علیه السّلام پرسید این‏ شخص کیست؟ عرض کردم: مولای ماست، یعنی بنده آزاد کرده ماست، حضرت فرمود: آیا او را آزاد کرده‏اید یا پدرش را؟ گفتم: پدرش را، فرمود: این غلام، آزاد کرده تو نیست، بلکه او برادر و پسر عموی تو محسوب می‏شود زیرا مولای تو کسی است که نعمت آزاد کردنت بر او جاری شده باشد اکنون که پدر وی را آزاد کرده‏ای او به منزله برادر و پسر عموی تو خواهد بود. شرح: «در این خبر نفی مولی بودن شده نه نفی ولاء لذا منافاتی با روایتهائی که می‏گوید ولاء ولد با کسی است که پدر را آزاد کرده ندارد.» بکر گوید: مردی از آن حضرت پرسید- و من حضور داشتم- گفت: غلامی دارم میگسار که در کارهای ناشایسته وارد می‏شود، می‏خواهم او را رها و آزاد کنم آیا آزاد شدن نزد شما محبوبتر است یا فروختن او و قیمتش را به صدقه دادن؟ امام علیه السّلام فرمود: گاهی آزاد کردن بهتر است و گاهی صدقه دادن، آن زمان که مردم معیشتشان بفراخی است عتق بهتر است، و آن زمان که مردم تنگدستند صدقه افضل است، لکن وقتی چنین وضعی دارد به نظر من فروختن او بهتر است.