من لايحضره الفقيه - جلد ۴، حدیث ۵۵۸

روي محمد بن ابي عمير عن جميل بن دراج عن زكريا بن ابي يحيي السعدي عن الحكم بن عتيبه قال :

‏محمد جواد غفاری, من لا یحضره الفقیه - جلد ۶ - ترجمه علی اکبر و محمد جواد غفاری و صدر بلاغی, ۷۷ محمّد بن أبی عمیر، از جمیل بن درّاج، از زکریّا بن یحیی السعدی، از حکم بن عتیبه روایت کرده است که گفت: ما جماعتی بودیم که بر در خانه امام ابو جعفر باقر علیه السّلام انتظار بیرون آمدن آن امام را میکشیدیم. در همین حال زنی به جمع ما پیوست، و گفت: ابو جعفر کدامیک از شما است؟ حاضران گفتند: از او چه میخواهی؟ زن گفت: مسأله‏ای دارم، گفتند این (حکم) فقیه اهل عراق است از او بپرس، زن گفت: شوهرم در گذشته، و هزار درهم بجا نهاده است، و من‏ دینی بمبلغ پانصد درهم از باب صداق بر ذمّه او داشتم، پس صداق و میراث خود را از آن نقدینه برداشتم، سپس مردی فراز آمد، و هزار درهم بر او ادّعا کرد، و من برای او شهادت دادم. حکم گفت: پس در آن میان که من حساب میکردم امام علیه السّلام از درون خانه برآمد، و گفت: ای حکم تو را چه رخ داده است که می‏بینم انگشتانت را در اثر آن حرکت میدهی؟ گفتم: این زن بیان کرد که شوهرش مرده، و هزار درهم بجای نهاده، و او پانصد درهم از بابت صداقش بر ذمّه شوهر داشته، از این رو صداق و سهم الإرث خود را از آن نقدینه برداشته است، سپس مردی از راه رسیده، و مدّعی شده است که هزار درهم بر ذمّه او داشته است، و این زن برای او شهادت داده است. حکم گفت: پس بخدا قسم من سخنم را تمام نکرده بوده که امام فرمود: این زن نسبت بدو ثلث آنچه در دست دارد شهادت داده، و میراثی برای او نیست. حکم گفت: پس بخدا قسم که من فهیم‏تر از ابو جعفر ندیده‏ام. محمّد بن أبی عمیر گفت: و تفسیر بیان امام اینست که تا دین اداء نشود میراث موردی ندارد، و این مرد متوفّی هزار درهم از خود باقی گذاشته، در حالی که هزار و پانصد درهم بهمسرش و به آن مرد مدیون بوده، و بنا بر این ثلث هزار درهم متعلّق به‏ زن او است، زیرا که طلب او پانصد درهم است، و دو ثلث هزار درهم متعلّق به آن مرد است، زیرا طلب او هزار درهم است.