حدیث امام محمّد باقر (ع)
روایت شده از امام محمّد باقر عليه السلام
سند
اخبرنا ابو جعفر محمد بن يعقوب قال حدثني عده من اصحابنا منهم محمد بن يحيي العطار عن احمد بن محمد عن الحسن بن محبوب عن العلا بن رزين عن محمد بن مسلم عن ابي جعفر ع قال :
لَمَّا خَلَقَ اَللَّهُ اَلْعَقْلَ اِسْتَنْطَقَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ ثُمَّ قَالَ وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي مَا خَلَقْتُ خَلْقاً هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْكَ وَ لاَ أَكْمَلْتُكَ إِلاَّ فِيمَنْ أُحِبُّ أَمَا إِنِّي إِيَّاكَ آمُرُ وَ إِيَّاكَ أَنْهَى وَ إِيَّاكَ أُعَاقِبُ وَ إِيَّاكَ أُثِيبُ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۳۳
امام پنجم فرماید: چون خدا عقل را آفرید، او را به سخن در آورد و سنجید، گفتش پیش آی، پیش آمد و گفتش پس رو، پس رفت، خدا فرمود: به عزت و جلال خودم سوگند، خلقی نیافریدم که از تو پیشم محبوبتر باشد، تو را به کسی دهم که دوستش دارم همانا روی امر و نهی من با تو است و کیفر و پاداشم به حساب تو است.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۱۰
امام باقر علیه السّلام فرماید: چون خدا عقل را آفرید از او بازپرسی کرده باو گفت پیش آی پیش آمد، گفت بازگرد، بازگشت، فرمود بعزت و جلالم سوگند مخلوقی که از تو بپیشم محبوبتر باشد نیافریدم و ترا تنها بکسانی که دوستشان دارم بطور کامل دادم. همانا امر و نهی کیفر و پاداشم متوجه تو است.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۸۳
خبر داد ما را ابوجعفر محمد بن یعقوب و گفت: حدیث کردند مرا چند نفر از اصحاب ما که از ایشان است محمد بن یحیی عطّار، از احمد بن محمد، از حسن بن محبوب، از علاء بن رزین، از محمد بن مسلم، از امام محمد باقر علیه السلام که فرمود که: «چون خدا عقل را آفرید، با او سخن نمود (یا از او خواست که سخن گوید)، بعد از آن فرمود که: رو بیاور (یعنی: متوجه شو به سوی آنچه رو به آن توان آورد؛ چون طاعتها و مقامات عالیه و درجات رفیعه.
بنابر قولی). عقل قبول کرد و رو آورد. بعد از آن فرمود که: پشت کن (یعنی: رو بگردان از آنچه رو به آن نباید آورد؛ چون معصیتها و مقامات پست و درجات خسیسه. چنانکه بعضی گفتهاند). آن را نیز قبول نمود و پشت گردانید. پس خدای تعالی فرمود: به عزّت (یا غلبه خویش بر همه ممکنات)، و بزرگواریی که دارم، سوگند یاد مینمایم که هیچ آفریده را نیافریدم که دوستتر باشد به سوی من از تو، و تو را تمام نگردانیدم مگر در آن کس که او را دوست میدارم. بدان و آگاه باش، که من تو را امر میکنم به نیکیها و تو را نهی مینمایم از بدیها، و تو را عقاب میکنم از نافرمانیها و تو را ثواب میدهم بر فرمانبرداریها» (یعنی با غیر تو چنین نخواهم کرد. و غرض، مبالغه است در اشتراط تکلیف به آن).