الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۶۶

علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي عمير عن محمد بن حكيم قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۱۶۵ محمد بن حکیم گوید: به ابو الحسن موسی (ع) گفتم: قربانت، ما در دین بینا شدیم و به برکت شما خدا ما را از مردم دیگر بی‏نیاز ساخت و با آنها سر و کاری نداریم تا آنجا که جمعی از ما در انجمنی باشیم و کسی از رفیق خود مسأله‏ای نپرسد، خودش مسأله را حاضر است و جوابش را هم حاضر است در آنچه به فضل خدا از شما به ما رسیده (کسی از رفیق خود چیزی نپرسد جز آنکه حاضر به جواب او باشد خ ل) ولی بسا باشد موضوعی برای ما پیش آید که در آن حکمی از شما و پدران شما به ما نرسیده و ما به بهترین و مناسب‏ترین اخبار وارده نظر کنیم که موافق‏تر با آن موضوع است و بدان عمل کنیم؟ فرمود: دور است و بسیار از حقیقت دور است، ای پسر حکیم هر که هلاک شده از همین راه هلاک شده. گوید: سپس فرمود: خدا لعنت کند ابو حنیفه را، می گفت: علی (ع) گفته است و من هم گفتم، محمد بن حکیم به هشام بن حکم گفت: به خدا مقصودم این بود که اجازه‏ای برای قیاس در احکام بگیرم. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۷۲ محمد بن حکیم گوید: بحضرت ابو الحسن علیه السلام عرض کردم: قربانت مادر دین دانشمند شدیم و از برکت شما خدا ما را از مردم بی‏نیاز کرد تا آنجا که جمعی از ما در مجلسی باشیم: کسی از رفیقش چیزی نپرسد چون آن مسأله و جوابش را در خاطر دارد بواسطه منتی که خدا از برکت شما بر ما نهاده، اما گاهی مطلبی برای ما پیش می‏آید که از شما و پدرانت در باره آن سخنی بما نرسیده است پس ما به بهترین‏ وجهی که در نظر داریم توجه میکنیم و راهی را که با اخبار از شما رسیده موافقتر است انتخاب میکنیم. فرمود: چه دور است، چه دور است این راه از حقیقت، بخدا هر که هلاک شد از همین راه هلاک شد ای پسر حکیم سپس فرمود: خدا لعنت کند ابو حنیفه را که میگفت: علی چنان گفت و من چنین گویم. ابن حکیم بهشام گفت بخدا من از این سخن مقصودی نداشتم جز اینکه مرا بقیاس اجازه دهد. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۲۰۵ علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی عُمیر، از محمد بن حکیم روایت کرده است که گفت: به خدمت ابوالحسن حضرت امام موسی علیه السلام عرض کردم که: فدای تو گردم، در دین فقیه و دانا شدیم و خدا ما را به واسطه شما از مردمان بی نیاز گردانید، تا آن‏که گروهی از ما در مجلسی می‏باشند و آنچه مردم از صاحب خویش می‏پرسند از مسأله و جواب آن، در نزد او حاضر است، ولیکن در هر چیزی وارد می‏شود که در باب آن از تو و پدران تو چیزی به ما نرسیده، پس نظر می‏کنیم به سوی نیکوتر از آنچه در نزد ما حاضر باشد، و موافقش به آنچه از جانب شما به ما رسیده، بیشتر باشد، آن را می‏گیریم و به آن عمل می‏نماییم. حضرت فرمود که: «دور است، دور، آنچه می‏کنید از قیاس کردن. ای پسر حکیم، به خدا سوگند، در این باب هلاک شد هر که هلاک شد». حضرت بعد از آن فرمود که: «خدا ابو حنیفه [را] لعنت کند که می‏گفت که: علی گفت و من گفتم». محمد بن حکیم راوی به هشام گفت: به خدا سوگند، اراده نداشتم مگر آن‏که آن حضرت مرا رخصت دهد در قیاس کردن.