الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۷۰۵

محمد عن احمد بن محمد عن ابن محبوب عن جميل بن صالح عن زياد بن سوقه عن الحكم بن عتيبه قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۲, ۳۳۹ حکم بن عتیبه گوید: روزی خدمت علی بن الحسین (ع) رفتم، فرمود: ای حَکَم، تو آن آیه را می‏دانی که علی بن ابی طالب (ع) بدان قاتل خود را می‏شناخت و امور مهمی را می‏فهمید که به مردم باز می‏گفت حکم گوید، با خود گفتم، چه خوب که رشته‏ای از علم علی بن الحسین (ع) بدستم افتاد من هم بوسیله آن این امور مهمه را می‏توانم فهمید، گوید: گفتم: نه، بخدا سوگند نمی دانم، گوید: سپس گفتم یا ابن رسول الله، از آن آیه بمن خبر می دهید؟ فرمود: بخدا آن آیه قول خدا عز ذکره است (۵۲ سوره حج) به این قرائت در قرآن ثبت است: وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّی (نفرستادیم پیش از تو هیچ رسولی و نه پیغمبری و نه محدّثی) (مجلسی" ره" گفته: این حدیث بدان دلیل است که کلمه محدث را از آیه انداخته‏اند، فتدبر) و علی بن ابی طالب (ع) محدّث بود (از غیب درک حدیث میکرد) مردی که او را عبد الله بن زید می گفتند و برادر مادری علی (ع) بود (عامه گفته‏اند عبد الله بن زید برادر مادری امام است ولی طبق عقیده شیعه، امام چهارم از دختر یزدجرد است و مادرش هم در حال زائیدن وفات کرده و برادر مادری هم نداشته و شاید مادر عبد الله دایه یا مستحفظه آن حضرت بوده است) گفت: سبحان الله، علی محدّث بود؟ گویا منکِر این معنی بود، امام باقر (ع) رو به ما کرد و فرمود: هلا بخدا، پسر مادر تو این را می‏داند، گوید: با این سخن آن مرد خاموش شد و امام فرمود: همین حقیقت است که ابو الخطاب در باره آن هلاک و گمراه شد و نفهمید فرق میان نبی و محدّث را. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۱۴ حکم بن عتیبه گوید: روزی خدمت علی بن الحسین علیهما السلام رفتم. حضرت فرمود: ای حکم آیا تو میدانی آن آیه‏ئی را که علی بن ابی طالب علیه السلام قاتل خود را بدان می‏شناخت و امور بزرگ (غیبی) را بمردم خبر می‏داد؟ حکم گوید: من با خود گفتم: رشته‏ای از علم علی بن الحسین بدستم آمد که من هم بوسیله آن امور بزرگ را بدانم، بحضرت عرضکردم: نه. بخدا، نمی‏دانم و گفتم: پسر پیغمبر! ممکن است آن آیه را بمن بفرمائید؟ فرمود: بخدا آن آیه قول خدای- عز ذکره- است، که می‏فرماید: «پیش از تو هیچ رسول و پیغمبر و محدثی نفرستادیم- ۵۲ سوره ۲۲- در قرآن کلمه محدث نیست بحدیث ۴۳۷ رجوع شود» و علی بن ابی طالب علیه السلام محدث بود، مردیکه نامش عبد اللَّه بن زید و برادر مادری علی بن الحسین بود، (زیرا امام چهارم از مادر او شیر خورده بود) مثل اینکه انکار کند، گفت: سبحان‏ اللَّه! او محدث بود؟!! امام باقر علیه السلام (که در آن مجلس حاضر بود) بما توجه کرد و فرمود: هان، بخدا، پسر مادر تو این را میداند، چون چنین فرمود: آن مرد خاموش شد، امام فرمود: همین است آنچه ابو الخطاب نسبت بآن هلاک و گمراه شد و معنی محدث و نبی (پیغمبر) را نفهمید. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۸۵۵ محمد، از احمد بن محمد، از ابن محبوب، از جمیل بن صالح، از زیاد بن سوقه، از حکم بن عُتیبه روایت کرده است که گفت: روزی بر حضرت علی بن الحسین علیه السلام داخل شدم، پس فرمود که: «ای حکم، آیا می‏دانی آن آیه را که علی بن ابی‏طالب علیه السلام کشنده خود را به آن می‏شناخت، و می‏شناخت به آن امور عظیمه‏ای را که مردمان را به آن حدیث می‏کرد؟» حکم می‏گوید که: من با خود گفتم که بر علمی از علوم علی بن الحسین مطلّع شدم که به واسطه آن همه این امور عظیمه را خواهم دانست (یعنی: از کلام آن حضرت چنین مستفاد می‏شود که او نیز این آیه را می‏داند، از او استدعا می‏کنم که آن را به من تعلیم کند). حکم می‏گوید که: پس عرض کردم: نه، به خدا سوگند، که من آن آیه را نمی‏دانم. و گفت‏ که: بعد از آن، عرض کردم که: یا ابن رسول اللَّه، آیه‏ای که فرمودی، مرا به آن خبر می‏دهی که چه آیه بود؟ حضرت فرمود: «به خدا سوگند که آن آیه، فرموده خدای عزّوجلّ است که: «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیٍّ» «۱» [و لا محدّث‏]. و علی بن ابی‏طالب علیه السلام محدّث بود». مردی که او را عبداللَّه بن زید می‏گفتند و برادر مادری علی بن الحسین بود (یعنی: مادرش مادرخوانده آن حضرت بود. و بعضی گفته‏اند که مادر رضاعی آن حضرت بود و به هر تقدیر). عبداللَّه به حضرت عرض کرد از روی تعجّب که: سبحان اللَّه، علی علیه السلام، محدّث بود؟ گویا که این را انکار داشت. حضرت امام محمد باقر علیه السلام رو به او آورد و فرمود که: «بدان که به خدا سوگند که پسر مادرت بعد از آن حضرت این را می‏شناسد». حکم می‏گوید که چون حضرت این سخن را فرمود، عبداللَّه ساکت شد. پس فرمود که: «همین آیه است که ابوالخّطاب (که محمد بن مقلاص است) در آن هلاک گردید؛ زیرا که ندانست که تفسیر محدّث و نبی چیست» (و هر دو را یکی دانست). __________________________________________________ (۱). حج، ۵۲.