حدیث امام موسى کاظم (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ الشَّک
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام موسى کاظم عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن محمد بن عيسي عن يونس عن الحسين بن الحكم قال :
كَتَبْتُ إِلَى اَلْعَبْدِ اَلصَّالِحِ ع أُخْبِرُهُ أَنِّي شَاكٌّ وَ قَدْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ ع رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ اَلْمَوْتىََ وَ أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تُرِيَنِي شَيْئاً فَكَتَبَ ع إِنَ إِبْرَاهِيمَ كَانَ مُؤْمِناً وَ أَحَبَّ أَنْ يَزْدَادَ إِيمَاناً وَ أَنْتَ شَاكٌ وَ اَلشَّاكُّ لاَ خَيْرَ فِيهِ وَ كَتَبَ إِنَّمَا اَلشَّكُّ مَا لَمْ يَأْتِ اَلْيَقِينُ فَإِذَا جَاءَ اَلْيَقِينُ لَمْ يَجُزِ اَلشَّكُّ وَ كَتَبَ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ وَ مََا وَجَدْنََا لِأَكْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ وَ إِنْ وَجَدْنََا أَكْثَرَهُمْ لَفََاسِقِينَ قَالَ نَزَلَتْ فِي اَلشَّاكِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۳۱
از حسین بن حکم، گوید: نوشتم به امام کاظم (ع) و به او خبر دادم که من در حال شکّ افتاده ام و ابراهیم (ع) هم گفته است (۲۶۰ سوره بقره): «پروردگارا به من بنما که چگونه مردهها را زنده میکنی» و من دوست دارم که شما یک چیزی (معجزهای و دلیل امامتی) به من بنمائید، در پاسخ نوشت که: ابراهیم راستی مؤمن و معتقد بود و دوست داشت که بر ایمان او افزوده شود و تو در شکّی و در شککننده چیزی نیست، و نوشت: شک تا آنجا است که یقین نیامده و چون یقین آمد، شک کردن روا نباشد، و نوشت که: راستی خدا عز و جل فرماید (۱۰۱ سوره اعراف): «در بیشترشان عهد و وفا نیافتیم و راستش دریافتیم که بیشترشان فاسق و نابکارند» فرمود: این آیه در باره شککننده نازل شده است.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۱۶
حسین بن حکم گوید: بحضرت موسی بن جعفر علیهما السّلام نوشتم و از حال خود او را آگاه کردم که من در شک افتادهام، و حضرت ابراهیم علیه السّلام بخدا عرضکرد: «پروردگارا بمن بنما چگونه مردهها را زنده میکنی» (سوره بقره آیه ۲۶۰) و من دوست دارم که شما (نیز برای رفع شک من) چیزی (از معجزه و دلیل امامت) بمن نشان دهی، پس آن حضرت بمن نوشت: که ابراهیم براستی مؤمن بود (و عقیده داشت) و میخواست که ایمانش را افزون کند، ولی تو در شکی، و در شک خیری نیست، و نوشت: جز این نیست که شک تا جاییست که یقین نیامده، و چون یقین آمد شک روا نباشد، و نوشت: بدرستی که خدای عز و جل فرماید:
«و نیافتیم برای بیشترشان عهدی و دریافتیم بیشترشان را نافرمانان» (سوره اعراف آیه ۱۰۲) و فرمود:
این آیه در باره شککننده نازل شده.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۵۷
علی بن ابراهیم، از محمد بن عیسی، از یونس، از حسین بن حکم روایت کرده است که گفت: به خدمت امام موسیکاظم علیه السلام نوشتم، در حالی که آن حضرت را خبر میدادم که: من شک دارم، و به حقیقت که ابراهیم علیه السلام گفت که: «رَبِّ أَرِنِی کَیْفَ تُحْیِ الْمَوْتی» «۲»؛ یعنی: «پروردگارا! به من بنما که چگونه مردگان را زنده میگردانی».
تتمّه روایت: و به درستی که من دوست میدارم که چیزی را به من بنمایی. پس آن حضرت علیه السلام به من نوشت: «به درستی که ابراهیم مؤمن بود (یعنی تصدیق کرده بود به این که خدا مرده را زنده میگرداند، و قادر است بر اعاده مردگان). و دوست داشت که ایمانش بیفزاید. (یعنی عین الیقین را با علم الیقین جمع کند، و معاینه آن موجب انکشاف آن گردد). و تو شک داری و صاحب شک، هیچ خوبی در او نیست». و نوشت: «جز این نیست که شک، مادامی است که یقین نیامده باشد؛ پس چون یقین بیاید، شک جایز نیست». و نوشت که: «خدای عز و جل میفرماید: «وَ ما وَجَدْنا لِأَکْثَرِهِمْ مِنْ عَهْدٍ وَ إِنْ وَجَدْنا أَکْثَرَهُمْ لَفاسِقِینَ» «۳»؛ یعنی: و نیافتیم از برای بیشتر ایشان، هیچ عهدی را (یعنی وفای به عهد و پیمان، که در زمان خوف و شدّت میکردند، که اگر از این بلیّه و مصیبت نجات یابیم، ایمان آوریم). و به درستی که یافتیم بیشتر ایشان را، شکنندگان عهد و پیمان». و حضرت فرمود که: «این آیه، در باب شک و گمان فرود آمد». __________________________________________________
(۲). بقره، ۲۶۰.
(۳). اعراف، ۱۰۲.