حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ أَنَّ الْإِسْلَامَ يُحْقَنُ بِهِ الدَّمُ وَ تُؤَدَّى بِهِ الْأَمَانَةُ وَ أَنَّ الثَّوَابَ عَلَى الْإِيمَان
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد عن علي بن الحكم عن سفيان بن السمط قال :
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۸۳
از سفیان بن سمط گوید: مردی امام صادق (ع) را از اسلام و ایمان پرسید و فرق میان آنها و به او پاسخ نداد، باز پرسید و به او پاسخ نداد و آن مرد در راه به امام صادق (ع) برخورد و نزدیک به کوچ کردن بود، امام صادق به او فرمود: مثل اینکه کوچ کردنت نزدیک است؟ گفت: آری، فرمود: در خانه، مرا دیدار کن.
به خدمت آن حضرت رسید و از فرق میان اسلام و ایمان پرسید، فرمود: اسلام همان ظاهر وضعی است که مردم مسلمان بر آنند: شهادت بر اینکه نیست شایسته پرستشی جز خدا یگانه است و شریک ندارد و اینکه محمد بنده و رسول او است و بر پا داشتن نماز و دادن زکاة و حج خانه خدا و روزه ماه رمضان، این است اسلام، و فرمود: ایمان، معرفت این امر است با این وضع و اگر بدانها اقرار کند و این امر (امامت) را نشناسد، مسلمان گمراهی است.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۳۹
سفیان بن سبط گوید: مردی از امام صادق علیه السّلام پرسید: میان اسلام و ایمان چه فرقست؟
حضرت جوابش نفرمود، سپس سؤال کرد، باز جوابش نفرمود، آنگاه روزی در میان راه بیکدیگر برخوردند و کوچ کردن آن مرد نزدیک شده بود، امام صادق علیه السّلام باو فرمود: گویا کوچ کردنت نزدیک شده است، عرضکرد: آری، فرمود: در خانه مرا دیدار کن. آن مرد بدیدارش رفت و از آن حضرت فرق میان اسلام و ایمان را پرسید.
حضرت فرمود: اسلام همین صورت ظاهری است که مردم دارند، یعنی شهادت دادن باینکه شایسته پرستشی جز خدای یگانه بیشریک نیست و اینکه محمد بنده و رسول اوست و گزاردن نماز و دادن زکاة و حج خانه کعبه و روزه ماه رمضان. اینست اسلام.
أما ایمان معرفت این امر (ولایت) است با این (صورت ظاهری که بیان شد) پس اگر کسی بآنها اقرار کند و باین امر (ولایت) عارف نباشد، مسلمان است و گمراه.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۶۹
محمد بن یحیی، از احمد بن محمد، از علی بن حکم، از سفیان بن سمط روایت کرده است که گفت: مردی امام جعفر صادق علیه السلام را سؤال کرد از اسلام و ایمان، که فرق میان این دو چیست؟ حضرت او را جواب نداد. بعد از آن، از حضرت سؤال نمود و باز او را جواب نفرمود؛ پس در کوچهای به هم رسیدند، و نزدیک شده بود که آن مرد کوچ کند و از مدینه بیرون رود. حضرت صادق علیه السلام به آن مرد فرمود: «گویا رفتنت نزدیک شد». عرض کرد: آری. فرمود: «پس مرا در خانه ببین».
بعد از آن، حضرت را ملاقات کرد، و او را از اسلام و ایمان سؤال کرد که فرق میان آنها چیست؟ فرمود: «اسلام همان چیز ظاهری است که مردم برآنند، و آن گواهی دادن است به اینکه خدایی نیست، مگر خدا، در حالی که تنها است و او را شریکی نیست، و آنکه محمد بنده و رسول او است، و به پا داشتن نماز و دادن زکات و حجّ خانه کعبه و روزه ماه مبارک رمضان، و اسلام همین است».
و فرمود: «ایمان، شناختن این امر است (که یعنی ولایت اهل بیت با آنچه مذکور شد)، پس اگر به اینها اقرار کند و این امر را نشناسد، مسلمان باشد و گمراه خواهد بود».