تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَکُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْکُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (73) جلد 10 - صفحه 175 وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَکُمُ‌: و از رحمت و بخشايش واسعه الهى است که بيافريد براى شما و قرار داد به حکمت بالغه خود، اللَّيْلَ وَ النَّهارَ: شب و روز را، لِتَسْکُنُوا فِيهِ‌: تا آرام گيريد در شب، وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ‌: و تا طلب کنيد در روز به انواع مکاسب از روزى خدا که به فضل خود مقرر فرموده نه به استحقاق سابقه که شما را بوده باشد. وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ‌: و تا شايد سپاسدارى کنيد خداى را بر نعمت روز و شب. تنبيه: يکى از آيات و شواهد قدرت ذات يگانه الهى، خلقت شب و روز است. حضرت صادق عليه السّلام به مفضل فرمايد: تأمل نما در طلوع و غروب آفتاب براى قيام شب و روز، اگر طلوع آفتاب نمى‌بود جميع امور عالم باطل مى‌شد و نمى‌توانستند مردم سعى نمايند و تصرف کنند در امور معاش خود و دنيا بر ايشان هميشه تار بود و عيش آنها بدون لذت و روح و روشنائى و نور گوارا نبود؛ و مصالح طلوع خورشيد، از آفتاب روشن‌تر است و احتياج به بيان ندارد، بلکه تأمل کن در منافع غروب آفتاب، اگر آن نمى‌بود مردم را قرار و سکون ميسر نبود با شدت احتياجى که دارند به خواب و استراحت، تا آنکه ابدان ايشان از کلال برآيد و حواس ايشان قوت يابد و قوت هاضمه برانگيخته شود براى هضم طعام و رسانيدن غذا به سوى اعضا. و اگر هميشه روز مى‌بود، حرص، مردم را بر آن مى‌داشت که پيوسته کار کنند و بدنهاى خود را بکاهانند. بدرستى که بسيارى از مردم آن مقدار حرص بر کسب و جمع و ذخيره کردن اموال دارند که اگر تاريکى شب مانع ايشان نمى‌شد هر آينه قرار نمى‌گرفتند و چندان کار مى‌کردند که خود را از کار مى‌افکندند. و نيز اگر شب در نمى‌آمد، زمين از حرارت آفتاب تفتيده مى‌شد که حيوانات و نباتات ضايع مى‌شدند. پس قادر خبير به حکمت و تقدير خود چنين مقدر فرموده که آفتاب گاهى طلوع کند و گاهى غروب نمايد به مانند چراغى که گاهى براى اهل خانه افروزند، تا حوائج خود را به آن تمشيت دهند و گاهى بردارند تا ايشان قرار يابند و استراحت نمايند؛ پس نور و ظلمت که ضد يکديگرند جلد 10 - صفحه 176 هر دو را براى نظام عالم و انتظام احوال بنى آدم آفريد «1».