در قرآن، آزاد کردن برده، به عنوان کفاره براى قتل خطايى، «1» سوگند نابجا «2» و ظهار در نظر گرفته شده است.
«1». نساء، 92.
«2». مائده، 89.
جلد 9 - صفحه 502
نگاهى به موعظه
موعظه به معناى هشدار و تذکّر و نعمتى است که براى نرم شدن دل مخاطب و پذيرش او باشد و در اسلام جايگاه ويژه‌اى دارد زيرا:
خداوند موعظه مى‌کند: «إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُکُمْ بِهِ» «1»
پيامبر مأمور به موعظه است: وَ عِظْهُمْ ... قَوْلًا بَلِيغاً «2»
قرآن موعظه است: «هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ»* «3»
موعظه انواعى دارد:
الف) موعظه با گفتار، نظير موعظه‌هاى لقمان به فرزندش. «قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ يَعِظُهُ» «4»
ب) موعظه از طريق رفتار که در روايات سفارش شده نه تنها با گفتار که با عمل خود مردم را به کار خير دعوت کنيد. «کونوا دعاة الناس بغير السنتکم» «5»
ج) موعظه از طريق تنبيه و کيفر. چنانکه اين آيه، آزاد کردن برده را وسيله پند گرفتن قرار داده است. «ذلِکُمْ تُوعَظُونَ بِهِ»
در مسائل خانوادگى، قرآن به موعظه توجّه خاصى دارد:
الف) به مردان مى‌گويد؛ موعظه کنيد: «فَعِظُوهُنَّ» «6»
ب) در مورد طلاق مى‌فرمايد: بعد از تمام شدن مدّت عدّه، نگهدارى يا جدايى بايد همراه با عدل و نيکى باشد. «ذلِکُمْ يُوعَظُ بِهِ» «7»
ج) در مسئله ظهار نيز مردان را موعظه مى‌کند. «ذلِکُمْ تُوعَظُونَ بِهِ»
د) برخورد والدين با فرزندان بايد همراه موعظه باشد. «قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ يَعِظُهُ»