«قَرْنَ» از «وقار» يا «قرار» است، و نتيجه‌ى هر دو معنا يکى است. يعنى براى خودنمايى از خانه‌هاى خود خارج نشويد.
«تَبَرُّجَ» از «برج» به معناى خودنمايى است، همان گونه که برج در ميان ساختمان‌هاى ديگر جلوه‌ى خاصّى دارد.
جاهليّتِ اولى نشان دهنده‌ى ظهور جاهليّت اخرى است که ما امروز شاهد آنيم. در حديث نيز آمده است: «ستکون الجاهلية الاخرى» «1» به زودى جاهليّت ديگرى فرا مى‌رسد.
اگر در جاهليّت آن روز دختر را زنده به گور مى‌کردند، امروز با سقط جنين، هم دختر را نابود مى‌کنند، هم پسر را.
اگر در جاهليّت آن روز قتل و آدم کشى وجود داشت، امروز در جنگ‌هاى بزرگ و جهانى کشتارهاى ميليونى انجام مى‌گيرد.
جاهليّت آن روز مدرسه نبود و جنايت انجام مى‌گرفت، امروز با وجود هزاران دانشگاه، مهم‌ترين حقوق انسان‌ها پايمال مى‌شود.
در جاهليّت آن روز فساد و زنا جرم بود؛ امّا امروز در مترقّى‌ترين کشورهاى جهان همجنس
«1». تفسير نورالثّقلين.
جلد 7 - صفحه 361
بازى قانونى است. «1»
مطالبى درباره‌ى آيه‌ى تطهير
«إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَکُمْ تَطْهِيراً»
* کلمه‌ى «إِنَّما» نشانه‌ى اين است که آيه‌ى شريفه درباره‌ى يک موهبت استثنايى در مورد اهل‌بيت عليهم السلام سخن مى‌گويد.
* مراد از «يُرِيدُ»، اراده‌ى تکوينى است، زيرا اراده‌ى تشريعى خداوند، پاکى همه‌ى مردم است نه تنها اهل بيت پيامبر اکرم عليهم السلام.
* مراد از «رجس» هر گونه ناپاکى ظاهرى و باطنى است. «2»
* مراد از «أَهْلَ الْبَيْتِ» همه‌ى خاندان پيامبر نيست، بلکه برخى افراد آن است که نام آنان در روايات شيعه و سنّى آمده است. اين گروه عبارتند از: علىّ و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام.
سؤال: دليل اين انحصار چيست؟ و چرا اين بخش از آيه درباره‌ى زنان پيامبر يا تمام خاندان آن حضرت نيست؟
پاسخ: 1. رواياتى از خود همسران پيامبر حتّى از عايشه و امّ سلمه نقل شده که آنان از رسول‌خدا صلى الله عليه و آله پرسيدند: آيا ما هم جزء اهل بيت هستيم؟ پيامبر فرمود: خير.
2. در روايات متعدّدى مى‌خوانيم: پيامبر عبايى بر سر اين پنج نفر کشيد (که يکى از آنان خود حضرت بود) و فرمود: اين‌ها اهل بيت من هستند و اجازه‌ى ورود ديگران را نداد.
3. پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله براى اين که اختصاص اهل بيت را به پنج نفر ثابت کند، مدّت شش ماه (و به گفته‌ى بعضى روايات هشت يا نه ماه) به هنگام نماز صبح از کنار خانه‌ى فاطمه عليها السلام مى‌گذشت و مى‌فرمود: «الصلاة يا اهل البيت انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس اهل البيت و يطهرکم تطهيرا»
در کتاب احقاق الحق بيش از هفتاد حديث از منابع معروف اهل سنّت درباره اختصاص آيه
«1». درباره‌ى جاهليّت معاصر، کتابى به نام «جاهليّت قرن بيستم» از سيّد قطب و کتاب ديگرى به نام «سيماى تمّدن غرب» از سيّد مجتبى موسوى لارى نوشته شده که تاکنون به چند زبان ترجمه شده است.
«2». تفسير برهان.
جلد 7 - صفحه 362
شريفه به پنج نفر ذکر شده و در کتاب شواهد التنزيل که از کتب معروف اهل سنّت است بيش از يکصد و سى روايت در همين زمينه آمده است. «1»
به هر حال اين آيه شامل زنان پيامبر نمى‌شود زيرا:
آنها گاهى مرتکب گناه مى‌شدند. در سوره‌ى تحريم مى‌خوانيم: پيامبر رازى را به بعضى از همسرانش فرمودند و او امانت دارى نکرد و به ديگرى گفت. قرآن اين عمل را گناه ناميده، فرمود: «إِنْ تَتُوبا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُکُما» «2»
عايشه که همسر پيامبر بود، جنگ جمل را عليه حضرت على عليه السلام به راه انداخت و سپس پشيمان شد، با آنکه در اين جنگ عدّه بسيارى از مسلمانان کشته شدند؟
چند سؤال
1. آيا «يُطَهِّرَکُمْ» به معناى آن نيست که اهل بيت عليهم السلام آلودگى داشته‌اند و خداوند آنان را تطهير کرده است؟
پاسخ: شرط تطهير آلودگى نيست، زيرا قرآن درباره‌ى حوريان بهشتى کلمه «مطهرة» را به کار برده در حالى که هيچ گونه آلودگى ندارند. به عبارت ديگر «يُطَهِّرَکُمْ» به معناى پاک نگه‌داشتن است نه پاک کردن از آلودگى قبلى.
2. اگر اهل‌بيت تنها پنج نفرند، چرا اين آيه در ميان جملاتى قرار گرفته که مربوط به زنان پيامبر است؟
پاسخ: الف: جمله‌ى إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ ... به صورت جداگانه نازل شده ولى هنگام جمع آورى قرآن در اين جا قرار گرفته است.
ب: به گفته‌ى تفسير مجمع البيان، رسم فصيحان و شاعران و اديبان عرب اين بوده که در لابلاى مطالب معمولى حرف جديد و مهمّى مطرح مى‌کنند تا تأثيرش بيشتر باشد. چنانکه در ميان اخبار صدا و سيما، اگر گوينده يک مرتبه بگويد: به خبرى که هم اکنون به دستم رسيد توجّه فرماييد، اين گونه سخن گفتن يک شوک روانى و تبليغاتى ايجاد مى‌کند. نظير
«1». تفاسير نورالثقلين و نمونه.
«2». تحريم، 4.
جلد 7 - صفحه 363
اين آيه را در آيه‌ى سوّم سوره‌ى مائده خوانديم که مطلب مربوط به ولايت و امامت و کمال دين و تمام نعمت و يأس کفّار و رضاى الهى، در کنار احکام مربوط به گوشت خوک و خون، نازل شده و اين گونه جا سازى‌ها رمز حفظ قرآن از دستبرد نااهلان است. درست همان گونه که گاهى زنان هنگام خروج از خانه زيور آلات خود را در لابلاى پنبه‌هاى متّکا قرار مى‌دهند. با اين که طلا و پنبه رابطه‌اى ندارند ولى براى محفوظ ماندن از دستبرد نااهلان اين کار انجام مى‌گيرد.
ج: در ميان سفارش هايى که به زنان پيامبر مى‌کند، يک مرتبه مى‌فرمايد: خدا اراده‌ى مخصوص بر عصمت اهل بيت دارد، يعنى اى زنان پيامبر! شما در خانه‌اى هستيد که معصومين عليهم السلام هستند و حتماً بايد تقوا را بيشتر مراعات کنيد.
د: در مورد اهل‌بيت ضمير جمع مذکر به کار رفته که نشان غالب بودن مردان است، به خلاف جملات مربوط به زنان پيامبر که در آنها از ضمير جمع مؤنث استفاده شده است.
«بُيُوتِکُنَ، أَقِمْنَ- عَنْکُمُ، يُطَهِّرَکُمْ»
گرچه اين آيه خطاب به زنان پيامبر است ولى قطعاً مراد همه‌ى زنان مسلمان هستند که بايد به اين دستورها عمل کنند.