تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
مَثَلُهُمْ کَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَکَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ «17»
ترجمه
مثل آنان مانند مثل کسيست که افروخت آتشى را پس چون روشن نمود آنچه را در پيرامونش بود برد خداوند روشنيشان را و واگذاشت آنان را در تاريکى که نمى‌بينند..
تفسير
تمثيل براى مزيد توضيح و نزديک نمودن امر معقول است بمحسوس و نيز براى تثبيت و جاى‌گزين نمودن مطلب است در ذهن مخاطب خداوند تشبيه فرموده حال اهل نفاق را بکسيکه آتشى افروخته براى آنکه از آن استضائه نمايد و چون آتش اطراف او را روشن کند بامر خداوند باد يا بارانى بيايد و آن آتش را خاموش نمايد براى آنکه چون آنها قبول اسلام را در ظاهر نمودند پرتوى از آن نور بآنها رسيد و خداوند احکام ظاهرى اسلام را از پاکى بدن و حفاظت جان و مال و غيرها بر آنها جارى ساخت و چون حقيقت نداشتند نگذاشت آنها از آن نور استفاده نمايند و خاموش
جلد 1 صفحه 37
فرمود آنرا که بدل آنها سرايت نکرد و واگذاشت آنها را در تاريکى جهل و ضلالت در دنيا و در ظلمت جهنم در آخرت، و در عيون از حضرت رضا (ع) نقل نموده که واگذاشتن خدا مثل واگذاشتن خلق نيست چون ميدانست خداوند که آنها از کفر باطنى خودشان دست برنميدارند کمک و لطف با آنها نفرمود و بحال خودشان گذاشت تا باختيار خودشان جهنمى شدند.