اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
لِإِيلاف‌ِ قُرَيش‌ٍ «1»
از عياشي بسند معتبر از حضرت صادق (ع) فرمود:
(لا تجمع بين سورتين في رکعة واحدة الا الضحي و الم نشرح، و الم تر کيف و لايلاف قريش)
و مراد صلوة فريضه است که بايد سوره تامه قرائت شود، و اما نوافل بدون سوره و ببعض سوره و بالف
جلد 18 - صفحه 235
سوره ميتوان قرائت کرد، و از ابي العباس از احدهما يعني حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السلام روايت کرده که فرمود:
(الم تر کيف فعل ربک و لايلاف سورة واحدة).
اما الکلام في فضلها- از إبن بابويه مسندا از ابي بصير از حضرت صادق (ع) فرمود:
(من اکثر قراءة لايلاف قريش بعثه اللّه يوم القيامة علي مرکب من مراکب الجنة حتي يقعد علي موائد النور يوم القيامة)
و از خواص القرآن از پيغمبر (ص) روايت کرده فرمود:
(من قرأ هذه السورة اعطاه اللّه من الاجر کمن طاف حول الکعبة و اعتکف في المسجد الحرام)
و اخبار ديگر در ثمرات قرائت اينکه سوره بر طعام و بر ماء براي رفع سوء آن و شفاء امراض قلبي نقل کرده‌اند. تفسير:
(لِإِيلاف‌ِ) لام غايت و غرض است که هلاکت اصحاب فيل براي ايلاف قريش بوده و همين جمله دلالت دارد بر اينکه اينکه سوره با سوره فيل يک سوره است چنانچه در سوره و الضحي و الم نشرح اينکه استفاده را کرديم که پس از آنکه ميفرمايد:
وَ أَمّا بِنِعمَةِ رَبِّک‌َ فَحَدِّث نعمت خود را ميشمارد: أَ لَم نَشرَح لَک‌َ صَدرَک‌َ ... الآيات و ايلاف از الفت بمعني پيوستگي و مجتمع شدن و يک‌دله و يک جهت بيکديگر کمک و همراهي کردن است چنانچه گفتند که: اهل مکه از ابرهه و قومش ترسيدند و از مکه فرار کردند خداوند قوم ابرهه را هلاک کرد اينها قلبشان آرام شد و مراجعت کردند بمکه، بعضي گفتند: چون مکه ابتداء وادي غير ذي ذرع بود سپس که آباد شد اينها احتياجاتي داشتند که در تابستان بروند شام و تحصيل حوائج لازمه خود را بکنند و زمستان بروند يمن و يک قسمت حوائج خود را بدست بياورند ولي خوف شديد پيدا کردند از ابرهه و اصحابش خداوند آنها را هلاک کرد که با کمال امنيت مسافرت کنند چنانچه شرحش ميآيد، و اقوال ديگري هم گفتند.
اقول: بعيد نيست که بگوئيم: اينکه طوايف قريش با يکديگر کمال عداوت را داشتند و اگر ابرهه بر آنها مسلط شده بود احدي از آنها را باقي نميگذاشت خداوند قوم ابرهه را هلاک کرد و در همان سال حضرت رسالت عالم را به نور مبارک خود
جلد 18 - صفحه 236
روشن فرمود و پس از بعثتش ايلاف بين جميع قبائل قريش و ساير قبائل فرمود چنانچه ميفرمايد: وَ اعتَصِمُوا بِحَبل‌ِ اللّه‌ِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذکُرُوا نِعمَت‌َ اللّه‌ِ عَلَيکُم إِذ کُنتُم أَعداءً فَأَلَّف‌َ بَين‌َ قُلُوبِکُم فَأَصبَحتُم بِنِعمَتِه‌ِ إِخواناً وَ کُنتُم عَلي شَفا حُفرَةٍ مِن‌َ النّارِ فَأَنقَذَکُم مِنها ... الايه آل عمران آيه 103.
(قريش) آنها اولاد نضر بن کنانه هستند و وجه تسميه آنها بقريش بعضي گفتند: اينها چون کشت و زرع نداشتند و استفاده آنها از تجارت و کسب بود که مي‌گويي: يقرش لعياله يعني يکتسب لعياله، و بعضي گفتند: قريش اسم حيواني است دريايي که از همه حيوانات دريا سمين‌تر و بزرگتر است و قريش را قريش گفتند براي اينکه مأکولات آنها حيوانات سمين و کبير بود، و بعضي گفتند: ساکنين حرم الهي بودند و متوليان کعبه و بيت اللّه الحرام بودند لذا نام آنها را قريش گذاردند.
اقول: هر طايفه و قبيله يک اسم خاصي بر خود انتخاب ميکنند مثل نام فاميلي که امروز در سجلات درج ميکنند هر کسي بنظر خود يک نامي انتخاب ميکند اينکه طايفه هم نام قبيله خود را قريش انتخاب کردند که ما بزرگ قبائل هستيم از جهت ثروت و مال و حسب و نسب و کثرت افراد نسبت بساير قبائل.