تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ «29»
وَ ما تَشاؤُنَ: و نخواهيد شما استقامت و هدايت را، إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ: مگر آنکه خدا خواهد، رَبُّ الْعالَمِينَ: که پروردگار عالميان است که لطف فرمايد به شما و توفيق دهد به آن به ارسال رسل و انزال کتب و اعطاء عقل و تمکين.
ممکن است مراد تمام عالميان باشند. يعنى نخواهيد شما اى اهل عالم استقامت و هدايت را مگر آنکه مشيت خدا تعلق يابد به اجبار و الجاء شما بر آن و اين هم با تکليف منافات دارد. زيرا تکليف بايد بالاختيار باشد تا ثواب و عقاب بر آن مترتب شود و چنين امرى از ذات حکيم على الاطلاق صادر نگردد. «1»
«1» در تفسير منهج الصادقين ذيل اين آيه شريفه مى‌نويسد:
و نخواهيد شما استقامت و هدايت را مگر آنکه خداى خواهد، که پروردگار عالميان است اجبار شما را بر آن، يعنى شما به مشيت و اختيار خود ايمان نياريد مگر گاهى که مشيت خداى تعلق گيرد بر اجبار و الجاء شما بر آن؛ اما چونکه اين مخالف تکليف است اراده نفرمايد. يا آنکه مراد اين باشد که شما اراده استقامت نمى‌کنيد مگر گاهى که خداى لطف کند به شما و توفيق دهد به آن به ارسال رسل و انزال کتب.
يا آنکه به مشيت و مراد خود طاعت و عبادت خداى نکنيد مگر گاهى که اراده او سبحانه موافق آن باشد و شما را به آن اعلام نمايد و تعليم دهد، نه آنکه مراد اين است که مشيت خداى، موافق مشيت عباد است و به عکس، زيرا که او سبحانه مبرّا است از اراده قبايح. (منهج، ج 10، ص 168) ضمنا اين آيه در لسان ائمه اطهار عليهم السّلام به نحو ديگرى تفسير گرديده استکه براى نمونه حديثى از تفسير برهان، ج 4، ص 435 نقل مى‌گردد:
امام هادى عليه السّلام مى‌فرمايند: بدرستيکه خداوند تبارک و تعالى قرار داد قلوب ائمه (عليهم السّلام) را مکان و محلى براى اراده‌اش، و هنگامى که خدا چيزى را بخواهد، آنها نيز مى‌خواهند، و هو قوله «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ».
جلد 14 - صفحه 80
ج14، ص81
سوره هشتاد و دوم « (الانفطار)»
سورة الانفطار- اين سوره در مکّه معظّمه نازل شده.
عدد آيات- نوزده آيه.
عدد کلمات- هشتاد.
عدد حروف- سيصد و بيست و هفت.
ثواب تلاوت- ثواب الاعمال- از حضرت صادق عليه السّلام مروى است هر که قرائت کند اين دو سوره «إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ و إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ» را در نماز واجبه و مستحبه و قرار دهد اين دو سوره را نصب العين خود، هيچ حجابى او را از رحمت خدا منع نکند و هميشه در رحمت الهى باشد و حق تعالى پيوسته نظر رحمت به او فرمايد تا مردمان از حساب فارغ شوند. «1» (با تذکرات سابقه) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ