اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَإِنَّما هِي‌َ زَجرَةٌ واحِدَةٌ «13» فَإِذا هُم بِالسّاهِرَةِ «14»
پس جز اينکه نيست که اينکه زجرة و صيحه بيش نيست پس بناگاه آنها در صحراي محشر حاضر ميشوند.
فَإِنَّما هِي‌َ زَجرَةٌ واحِدَةٌ دو نحو تفسير شده: يکي آنکه کلام کفار باشد که بگويند: يک صيحه بيش نبود که ما در زمين محشر شديم. ديگر آنکه جواب آنها باشد که شما که منکر بعث و حشر بوديد بيک صيحه تمام مبعوث و در صحراي محشر وارد شديد، زجرة صيحه شديد است که تکان ميدهد و اينکه نفخه ثانيه صور است که ميفرمايد: نُفِخ‌َ فِيه‌ِ أُخري فَإِذا هُم قِيام‌ٌ يَنظُرُون‌َ زمر آيه 68، وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَإِذا هُم مِن‌َ الأَجداث‌ِ إِلي رَبِّهِم يَنسِلُون‌َ يس آيه 51، وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَجَمَعناهُم جَمعاً کهف آيه 99.
فَإِذا هُم بِالسّاهِرَةِ ساهره زمين ساده که همين زمين دنيا باشد که بمجرد خروج از اجداث و قبور مشاهده ميکنند، و ساهره گفتند که در او نه کوهي و نه عمارتي و نه اشجاري و نه دريايي مشاهده ميشود چنانچه در آيات تمام اينکه خصوصيات را بيان فرموده:
يَوم‌َ تُبَدَّل‌ُ الأَرض‌ُ غَيرَ الأَرض‌ِ ابراهيم آيه 48، وَ إِذَا الأَرض‌ُ مُدَّت وَ أَلقَت ما
جلد 17 - صفحه 376
فِيها وَ تَخَلَّت انشقاق آيه 3 و 4 و غير اينها از آيات و سور.