اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لِلطّاغِين‌َ مَآباً «22» لابِثِين‌َ فِيها أَحقاباً «23»
جهنم براي طغيان کنندگان بازگشت است درنگ ميکنند در آن چندين حقب.
لِلطّاغِين‌َ مَآباً طغيان سرپيچي و سرکشي از فرامين الهي و زياده روي در فساد و معاصي است مثل فرعون که خطاب شد بموسي: اذهَب إِلي فِرعَون‌َ إِنَّه‌ُ طَغي طه آيه 24. نازعات آيه 17، و در حق عاد قوم هود و ثمود قوم صالح و فرعون ميفرمايد:
الَّذِين‌َ طَغَوا فِي البِلادِ فَأَکثَرُوا فِيهَا الفَسادَ فجر آيه 11 و 12. مآب بازگشت است يعني مرجع و مأواي آنها جهنم است و جايگاه آنها.
لابِثِين‌َ فِيها أَحقاباً در معني حقب اقوال زيادي است و در اخبار هم اشاره دارد بعضي گفتند: حقب هشتاد سال است و سال 360 روز است و هر روزي از روزهاي آخرت پنجاه هزار سال دنيا است که ميفرمايد: فِي يَوم‌ٍ کان‌َ مِقدارُه‌ُ خَمسِين‌َ أَلف‌َ سَنَةٍ معارج آيه 4. بعضي گفتند: چهل و سه حقب هر حقبي هفتاد خريف هر خريفي هفتاد سال هر سالي سيصد و شصت روز هر روزي هزار سال چنانچه ميفرمايد: إِن‌َّ يَوماً عِندَ رَبِّک‌َ کَأَلف‌ِ سَنَةٍ مِمّا تَعُدُّون‌َ حج آيه 47. و ميفرمايد: يُدَبِّرُ الأَمرَ مِن‌َ السَّماءِ إِلَي الأَرض‌ِ
جلد 17 - صفحه 360
ثُم‌َّ يَعرُج‌ُ إِلَيه‌ِ فِي يَوم‌ٍ کان‌َ مِقدارُه‌ُ أَلف‌َ سَنَةٍ مِمّا تَعُدُّون‌َ سجده آيه 5 و غير اينها.
اقول: حقب قطعه از زمان است که طولاني باشد چنانچه از قول موسي ميفرمايد:
إِذ قال‌َ مُوسي لِفَتاه‌ُ لا أَبرَح‌ُ حَتّي أَبلُغ‌َ مَجمَع‌َ البَحرَين‌ِ أَو أَمضِي‌َ حُقُباً کهف آيه 59. و مفاد آيه شريفه اينکه است که لبث ميکنند در جهنم روزگارهايي و اينکه اشاره بخلود است که محدود بحدي نيست و خلود از ضروريات دين و نصوص قرآني است و منکر آن کافر است.