کلمه «عرف» به معناى پى در پى است و به يال اسب که موهاى رديف دارد، عُرْف گويند.
اين واژه به معناى نيک و پسنديده نيز آمده و کلمهى «معروف» از آن است.
براى امورى که در پنج آيه اول اين سوره به آنها سوگند ياد شده، يعنى «الْمُرْسَلاتِ، فَالْعاصِفاتِ، النَّاشِراتِ، فَالْفارِقاتِ و فَالْمُلْقِياتِ»، سه تفسير بيان شده است:
الف: برخى از مفسران عقيده دارند مراد از آنها انواع بادها و طوفانها است؛ «1»
ب: برخى عقيده دارند که مراد از آنها انواع فرشتگان است؛ «2»
«1». تفسير کبير فخررازى.
«2». تفسيرالميزان.
جلد 10 - صفحه 342
ج: برخى عقيده دارند که آيات اول و دوم مربوط به باد و طوفان و آيات سوم تا پنجم مربوط به فرشتگان است و اين تفکيک به خاطر نوع حرف عطف است، زيرا حرف «واو» در اول آيه نشانه جدايى و حرف «فاء» در اول آيه نشانه اتصال است.
«العاصفات» جمع «عاصف» به معناى باد شکننده و سخت است، چنانکه در آيه 12 سوره يونس مىخوانيم: «رِيحٌ عاصِفٌ» و کلمه «عصف» به معناى تندباد است، مانند: «کَعَصْفٍ مَأْکُولٍ» «1»، «وَ الْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ» «2»
اگر مراد از «عاصفات» را فرشتگان بدانيم، معناى آيه چنين است که فرشتگان، فرمان الهى را با شدّت و سرعت انجام مىدهند. نظير آياتى که مىفرمايد: «يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ» «3»* و يا «هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ» «4».
در کنار هم آمدن سوگند به بادها و فرشتگان، شايد به خاطر شباهت ميان باد و فرشته باشد، از اين نظر که هر دو لطيف و سريعاند و در آفرينش و تدبير امور نقش دارند.
کلمه «ملقيات» به صورت جمع آمده است، شايد به خاطر آن که گاهى فرشتگان ديگرى همراه فرشته وحى يعنى جبرئيل نازل مىشوند و شايد به خاطر آن باشد که گاهى فرشته و گاهى افراد و امور ديگر وسيله تذکر انسان شده و مسايلى را به انسان القا مىکنند.
خداوند متعال بايد حجّت را بر مردم تمام کند و جلوى بهانهها و عذرتراشىها را بگيرد.
«عُذْراً». در آيه 134 سوره طه نيز مىخوانيم: اگر قبل از آمدن انبيا مردم را هلاک کنيم، عذر خواهند آورد و مىگويند: چراپيش از اين پيامبرى نفرستاد تا ما از او پيروى کنيم و گرفتار نشويم.
در صفات سه گانه ناشرات، فارقات و ملقيات يک سير طبيعى وجود دارد. يعنى ابتدا بايد فرشتگانى معارف را گسترش دهند: «النَّاشِراتِ»، سپس در سايه آن، حق و باطل و حلال و
«1». فيل، 5.
«2». الرّحمن، 12.
«3». نحل، 50.
«4». انبياء، 27.
تفسير نور(10جلدى) ج10 343 ===نکته ها=== ..... ص : 341
جلد 10 - صفحه 343
حرام از هم جدا شوند: «الفارقات» و به دنبال آن، ذکر القا شود. «فَالْمُلْقِياتِ ذِکْراً» «1»