1- نظام موجود جهان، در قيامت از هم فرو مىپاشد. «وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ»
2- وحشت ناشى از وقوع قيامت، هم وجود انسان را فرامىگيرد:
«1». اعراف، 172.
«2». اعراف، 38.
«3». ابراهيم، 22.
«4». تفسير کنزالدقائق.
جلد 10 - صفحه 309
چشم: «بَرِقَ الْبَصَرُ» ديدگان را برق مىگيرد.
دل: «قلوبهم واجفة» دلها را لرزه فرامىگيرد.
عقل: «تَرَى النَّاسَ سُکارى» مردم را مست مىبينى.
3- در قيامت، خلافکارىها به مجرمان تفهيم مىشود. «يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ»
4- انسان علاوه بر اعمالى که خود انجام داده، مسئوليّت اعمالى را که ديگران، پس از او و به پيروى از او انجام مىدهند، به عهده دارد. «قَدَّمَ وَ أَخَّرَ»
5- وجدان انسان بهترين شاهد عليه او در دادگاه قيامت است. «بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ»
6- انسان، خودش هم به عذرهايى که مىآورد ايمان ندارد. «وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِيرَهُ»