کلمه «جنود» جمع «جُند» به معناى لشکر است و حضور چندين لشکر بعد از اعراض گروههايى از مردم، نشانه کثرت جمعيّت آنان است.
اين آيه خبر از مردودى گروه زيادى از بنىاسرائيل مىدهد که از صحنه آزمايش نوشيدن آب و تحمل تشنگى، سربلند بيرون نيامدند. امّا اين گروه باقيمانده، آزمايش ديگرى داشتند
جلد 1 - صفحه 389
که آزمايش روحى و معنوى بود. وقتى آنان با سپاه انبوه جالوت مواجه شدند، گفتند: ما توانايى مقابله با اين سپاه مسلح را نداريم. ولى آنهايى که به روز قيامت ايمان داشتند، گفتند: پيروزى به دست خداست، اى بسا گروههاى اندک که به اذن خداوند بر سپاهيان بزرگ پيروز مىشوند.
پيروزى در يک مرحله از آزمايش، کافى نيست. افرادى در بعضى از مراحل موفق مىشوند، ولى در مرحلهاى ديگر شکست مىخورند. در اين داستان گروهى رهبر را به خاطر فقر نپذيرفتند، گروهى در آزمايش شکم، شکست خوردند و گروهى در مواجهه و برخورد با دشمن خود را باختند.
طالوت در ابتدا جمعيّت را به خود نسبت نداد و نفرمود: «جنوده»، بلکه فرمود: «بالجنود» گرچه لشکريان انبوه بودند و فرماندهى او را پذيرفتهاند، ولى هنوز ميزان فرمانبرى آنان را آزمايش نکرده است، ولى بعد از آزمايش، به خود نسبت مىدهد. «فَإِنَّهُ مِنِّي»
حساب دو گروه روشن است، هر کس ننوشد قطعاً خودى است و هر کس بنوشد قطعاً بيگانه است، ولى کسانى که با مشت نوشيدند، نه خودى هستند و نه بيگانه. بايد آنان را نه مأيوس کرد ونه مشمول الطاف. لذا براى «مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ» نه کلمه «منّى» بکار رفته ونه «فَلَيْسَ مِنِّي».
امام باقر عليه السلام مىفرمايد: افرادى که تا آخر کار به طالوت وفادار ماندند، سيصد و سيزده نفر بودند. «1»
کسانى که دستشان به اموال مردم يا اموال دولتى رسيد، ولى با کرامت وزهد از کنارش گذشتند و حرص و طمع آنان را آلوده نکرد، حزب اللّهى هستند و کسانى که دست درازى کرده و به اصطلاح پشت خود را با ذخيره آن اموال مىبندند، مؤمن واقعى نيستند. «فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَ مَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي»
«1». تفسير نورالثقلين، ج 1، ص 251.
جلد 1 - صفحه 390