1- گرچه قرآن درباره خودش و پيامبرى که بر وى نازل شده، کلمه «تَبارَکَ» را به کار برده است، ولى سرچشمه تمام برکات، خداوند و قدرت اوست. «تَبارَکَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْکُ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ»
2- تمام قدرت‌ها و حکومت‌ها از بين رفتنى هستند، تنها حکومت خداوند ابدى است. «بِيَدِهِ الْمُلْکُ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ»
«1». هود، 119.
«2». حج، 76.
«3». فرقان، 2.
«4». جمعه، 1.
«5». فرقان، 1.
«6». کافى، ج 2، ص 16.
جلد 10 - صفحه 147
3- حکومت‌هاى دنيا، جزيى، موقّت و محدود است و لذا برکت گسترده‌اى ندارد. «تَبارَکَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْکُ»
4- تقدير مرگ و حيات، جلوه‌اى از حاکميّت مطلق خداوند است. بِيَدِهِ الْمُلْکُ ...
خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ
5- حاکمان دنيايى، در همه امور قدرت ندارند، ولى خداوند حاکم و بر همه چيز قادر است. «بِيَدِهِ الْمُلْکُ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ»
6- مرگ به معناى فنا و نابودى نيست، بلکه امرى وجودى است که آفريده شده و آن انتقال از اين دنيا به دنياى ديگر است. «خَلَقَ الْمَوْتَ»
7- آفرينش مرگ، آزمايشى براى ظهور صبر، و آفرينش حيات، آزمايشى براى ظهور شکر است. «خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَکُمْ»
8- آفريده‌ها همه هدفمندند و هيچ چيز، عبث آفريده نشده است و خداوند انسان را براى تکامل انتخابى آفريده است. «لِيَبْلُوَکُمْ»
9- جوهره انسان در لابلاى گرفتارى‌ها و تلخ و شيرينى‌ها روشن مى‌شود. «خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَکُمْ»
10- آزمايش الهى براى مشخص شدن علم خداوند نيست، زيرا او همه چيز را از قبل مى‌داند؛ بلکه براى آن است که عملى از ما صادر شود. «لِيَبْلُوَکُمْ أَيُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا» (مثل استادى که معلومات شاگردش را مى‌داند، ولى او را امتحان مى‌کند تا استحقاق نمره شاگرد جلوه کند.)
11- ملاک عمل، کيفيّت است نه کميّت. «أَحْسَنُ عَمَلًا» (نه «اکثر عملا»)
12- آزمايش الهى هميشگى وبراى همه است. «لِيَبْلُوَکُمْ» (نشان استمرار است)
13- به خوب بودن کار، قانع نباشيم، بايد بهترين کار انجام شود. «أَحْسَنُ عَمَلًا»
14- تنها حکومت و قدرت خدا شکست‌ناپذير است. بِيَدِهِ الْمُلْکُ ... قَدِيرٌ ... هُوَ الْعَزِيزُ
15- عزّت و قدرت خداوند همراه با رأفت و رحمت است. «الْعَزِيزُ الْغَفُورُ»
16- از شکست در آزمايش‌هاى الهى مأيوس نشويد، که او بخشنده است. «الْغَفُورُ»
تفسير نور(10جلدى)، ج10، ص: 148