برگزیده تفسیر نمونه
]
(آیه 2)- یا سازش یا جدائی خدا پسندانه! در ادامه بحثهای مربوط به «طلاق» در این آیه به چند حکم دیگر اشاره میکند، نخست میفرماید: «و چون عدّه آنها سر آمد، آنها را بطرز شایستهای نگه دارید یا بطرز شایستهای از آنان جدا شوید» (فاذا بلغن اجلهن فامسکوهن بمعروف او فارقوهن بمعروف).
منظور از «بلغن اجلهنّ» (رسیدن به پایان مدت) رسیدن به اواخر مدت است. و گر نه رجوع کردن بعد از پایان عده جایز نیست مگر این که نگهداری آنها از طریق عقد جدید صورت گیرد.
همان گونه که زندگی مشترک باید روی اصول صحیح و طرز انسانی و شایسته باشد، جدائی نیز باید خالی از هر گونه جار و جنجال و دعوی و نزاع و بدگوئی و ناسزا و اجحاف و تضییع حقوق بوده باشد، چرا که ممکن است در آینده این زن و مرد بار دیگر به فکر تجدید زندگی مشترک بیفتند، ولی بدرفتاریهای هنگام جدائی چنان جوّ فکری آنها را تیره و تار ساخته که راه
ج5، ص213
بازگشت را به روی آنها میبندد، از سوی دیگر بالاخره هر دو مسلمانند و متعلق به یک جامعه، و جدائی توأم با مخاصمه و امور ناشایست نه تنها در خود آنها اثر میگذارد که در فامیل دو طرف هم اثرات زیانباری دارد، و گاه زمینه همکاریهای آنها را در آینده بکلی بر باد میدهد.
سپس به دومین حکم اشاره کرده، میافزاید: «و (هنگام طلاق و جدائی) دو مرد عادل از خودتان را گواه گیرید» (و اشهدوا ذوی عدل منکم). تا اگر در آینده اختلافی روی دهد، هیچ یک از طرفین، نتوانند واقعیتها را انکار کنند.
و در سومین دستور، وظیفه شهود را چنین بیان میکند: «و شهادت را برای خدا برپا دارید» (و اقیموا الشهادة لله).
مبادا تمایلی قلبی شما به یکی از دو طرف، مانع شهادت به حق باشد.
سپس به عنوان تأکید در باره تمام احکام گذشته میافزاید: «این چیزی است که مؤمنان به خدا و روز قیامت به آن اندرز داده میشوند»! (ذلکم یوعظ به من کان یؤمن بالله و الیوم الآخر).
و از آنجا که گاهی مسائل مربوط به معیشت و زندگی آینده و یا گرفتاریهای دیگر خانوادگی سبب میشود که دو همسر به هنگام طلاق یا رجوع، و یا دو شاهد به هنگام شهادت دادن از جادّه حق و عدالت منحرف شوند در پایان آیه میفرماید:
«و هر کس از خدا بپرهیزد و ترک گناه کند خداوند برای او راه نجاتی قرار میدهد» و مشکلات زندگی او را حل میکند (و من یتق الله یجعل له مخرجا).