تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَمَجْمُوعُونَ إِلى مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ (50)
لَمَجْمُوعُونَ: هر آينه جمع کرده شدگانند و محشور گشتگان، إِلى مِيقاتِ:
بسوى آنچه موقت شده و محدود گرديده دنيا به آن، يَوْمٍ مَعْلُومٍ: که آن روزى است معلوم نزد خداى تعالى که روز قيامت است، زيرا مآل و مرجع همه منتهى به آن است، يا همه فراهم آورده شده‌اند در قبرها براى ميقات حشر که روز قيامت باشد.
برهان: حشر اجسام و عود ارواح به اجساد، ممکن، و صادق مصدق، اخبار فرموده به وقوع آن؛ پس حق باشد. اما امکان آن براى آنکه اجزاى ميت قابل است براى جمع و افاضه حيات به آن، و الا در اول مرحله منصف به وجود و حيات مى‌شد. بنابراين صانع حکيم، عليم و خبير است به جميع اجزاء، و عالم به ترتيب آن اجزاء، و قادر است به جميع متفرقه متشتتة بنحوى که هر جزوى در محل اول قرار مى‌دهد نسبت هر فرد فرد انسانى به قسمى که عود همان اجزاء و مواد به هيئت اوليه که به حسب حس فرقى بين آنچه بود و آنچه عود کند در نظر
جلد 12 - صفحه 467
حس و عرف نخواهد بود، و گفته مى‌شود اين همان شخص فلانى است بدون تفاوت. پس از تأمل در اين برهان، عقل سليم را به تصديق معاد و روز قيامت و جزاى اعمال انکارى نخواهد بود و صادق مصدق هم فرمايد «کما بدأکم تعودون».