تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ (67)
بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ: بلکه ما محروم و بى‌بهره ماندگانيم از وى و هيچ حظى نداريم که اگر ما را حظى و نصيبى بودى اين قضيه واقع نشدى.
بيان: وجه ترقى از مغروم به محروم آنست که محروم کسى را گويند که هيچ چيز نداشته باشد، و مغروم آنکه او را فى الجمله چيزى باشد.
انس بن مالک روايت نموده که روزى حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به زمينى ناکشته از زمينها گذر فرمود، پرسيد چرا اين زمين را حراثت نکرده‌اند؟
گفتند: مى‌ترسيم باران کم بارد، از محصول محروم مانيم. فرمود: شما تخم در زمين کنيد و امور مفروضه خود را از دست ندهيد که روياننده، خداى سبحان است «1».
تنبيه: آيه شريفه اشعار است به لطف و مرحمت الهى نسبت به بندگان در رويانيدن زراعات و حفظ آن از آفات تابندگان به فراخى و وسعت، روزى خود را دريابند و سپاسدارى و شکرگزارى نمايند منعم حقيقى را به طاعت و عبادت، و از مخالفت و نافرمانى اوامر و نواهى بيانديشند که به شآمت ناهنجارى اگر خدا بخواهد حبوبات را از زمين نروياند يا آن را کاه گرداند که در نتيجه
«1» منهج الصادقين ج 9 ص 161.
جلد 12 - صفحه 474
رفاهيت سلب و سختى و قحطى هويدا گردد، چنانچه مشاهده شد در بعضى سنوات قحط و غلا طارى به مرحله‌اى که علف بيابان را خوردند از جمله در ايام ما قحطى هويدا شد که از شدت گرسنگى کهنه و علف و خون دلمه را خوردند و مردند؛ احقر به چشم خود مشاهده نمودم و در پايان آن و با عارض شد که از بسيارى و کثرت اموات براى دفن آنان به زحمت افتادند نعوذ باللّه من سخط اللّه.