1- لجاجت و اذيّت و آزارِ کفار نسبت به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به قدرى بود که پيامبر به دلدارى و تسلّى و سفارش خداوند نياز دارد. فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ ...
2- توجّه به کيفر کفار، زمينه‌ساز صبر و استقامت مؤمنان است. «وَ يَوْمَ يُعْرَضُ
«1». انعام، 34.
«2». انبياء، 85.
جلد 9 - صفحه 53
الَّذِينَ کَفَرُوا ... فَاصْبِرْ»
3- انسان نياز به الگو دارد و الگوها در رشد و سازندگى او نقشى مؤثّر دارند.
«فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ»
4- همه‌ى انبيا در يک درجه نيستند، «أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ» و صبر همه‌ى آنها يکسان نبوده است. «کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ»
5- پيامبر اسلام نيز از انبياى اولوا العزم است و گرنه تکليف به صبرى همچون صبر آن پيامبران، بر حضرت روا نبود. «فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ»
6- لجاجت و سرسختى کافران به قدرى بود که صاحب «خُلُقٍ عَظِيمٍ» و «رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ» را به درخواست عذاب وادار مى‌کرد. (هر چند به اين درخواست تصريح نشده است.) «لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ»
7- رهبر بايد سعه صدر داشته باشد. فَاصْبِرْ ... وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ
8- سنّت خداوند بر مهلت دادن به مردم است. «وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ»
9- عمر دنيا در مقايسه با آخرت، همچون ساعتى از يک روز است. «لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنْ نَهارٍ»
10- قرآن، بهترين وسيله تبليغ، بلکه عين بلاغ و اوج آن است. «بَلاغٌ»
11- فسق، سبب تباهى و مايه هلاکت فرد و جامعه است. «فَهَلْ يُهْلَکُ إِلَّا الْقَوْمُ الْفاسِقُونَ»
«والحمدللّه ربّ العالمين»
جلد 9 - صفحه 57
سوره محمّد صلى الله عليه و آله
اين سوره سى و هشت آيه دارد و در مدينه نازل شده است.
نام سوره، برگرفته از آيه دوم آن است که نام پيامبر عزيز اسلام حضرت محمّد صلى الله عليه و آله در آن ذکر شده است.
جنگ و جهاد با دشمنان اسلام، مهم‌ترين موضوعى است که در اين سوره مطرح شده و لذا برخى آن را سوره «قتال» ناميده‌اند.
عمده مطالب سوره درباره‌ى مؤمنان و کفّار و مقايسه ميان وضع آن دو گروه در دنيا و آخرت و نگاهى به عملکرد منافقانى که در مدينه کارهاى تخريبى داشتند، مى‌باشد. به علاوه، مسائلى پيرامون اسارت و آزادى اسراى جنگى، دعوت به انفاق و نهى از مداهنه و سازش نابجا با دشمن در آن مطرح شده است.
در حديث مى‌خوانيم: هر کس مى‌خواهد حال ما اهل بيت و دشمنان ما را بنگرد، سوره محمّد را تلاوت کند. «1»
همچنين روايت شده است که پيامبراکرم در نماز مغرب، اين سوره را مى‌خواندند. «2»
«1». تفسير مجمع‌البيان.
«2». تفسير مراغى.
جلد 9 - صفحه 58
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان