اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ السَّماءِ ذات‌ِ الحُبُک‌ِ «7» إِنَّکُم لَفِي قَول‌ٍ مُختَلِف‌ٍ «8» يُؤفَک‌ُ عَنه‌ُ مَن أُفِک‌َ «9»
قسم بآسمان صاحب طريقها محققا شما هر آينه در قول و گفتار مختلف هستيد، بر ميگردد از او کسي که بر ميگردد يعني منصرف مي‌شود کسي که صرف نظر ميکند.
وَ السَّماءِ ذات‌ِ الحُبُک‌ِ حبک جمع حبيکه بمعني طريق است، و اينکه آيه شريفه از مشکلات آيات است و ميتوان گفت از متشابهات است، و حديثي از حضرت رضا (ع) نقل ميکنند که آنهم از مشکلات احاديث است، از علي بن ابراهيم از پدرش از حسين بن خالد که گفت: سؤال کردم از حضرت رضا (ع) از اينکه آيه فرمود:
(فقال: محبوکة الي الارض و شبک بين اصابعه فقلت:
فکيف تکون محبوکة الي الارض و اللّه تعالي: يقول بغير عمد فقال: سبحان اللّه أ ليس يقول. بغير عمد ترونها قلت: بلي قال فثم عمد و لکن لا تري فقلت کيف ذلک جعلني اللّه فداک، فقال: فبسط کفه اليسري ثم وضع اليمني عليها فقال: هذه ارض الدنيا و السماء الدنيا فوقها قبة و الارض الثانية فوق سماء الدنيا و السماء الثانية فوقها قبة و الارض الثالثة فوق السماء الثانية و السماء الثالثة فوقها قبة، ثم هکذا الي الارض السابعة فوق السماء السادسة و السماء- السابعة فوقها قبة، و عرش الرحمن فوق السماء السابعة و هو قوله: خلق سبع سماوات و من الارض مثلهن يتنزل الامر بينهن، و صاحب الامر بينهن و صاحب الامر و هو النبي صلي اللّه عليه و آله و الوصي من بعده و هو علي وجه الارض، و انّما يتنزل الامر اليه فوق السماوات و الارضين، قلت: فما تحتنا الا ارض واحدة قال: و ما تحتنا الا ارض واحدة و ان الست لفوقنا).
اقول: منتها چيزي که ما بتوانيم گفت در توجيه و تاويل و تفسير اينکه حديث شريف و العلم عند اللّه و عند الراسخون في العلم اينکه است که مراد از سماوات اينکه
جلد 16 - صفحه 266
اينکه فضاء وسيعي که در عالم بالا خداوند خلق فرموده و هفت طبقه قرار داده که هر طبقه داراي خصوصياتي هستند، و هر طبقه بالا محيط بطبقه زير هست که تعبير بهفت آسمان ميکنند، آسمان اول محيط بکره زمين که ما در آن هستيم لذا در قرآن تعبير بسماء الدنيا فرموده و تمام اينکه کواکب و ستاره‌ها و ماه و خورشيد ثوابت و سيارات در اينکه طبقه است، بدليل قوله تعالي فَقَضاهُن‌َّ سَبع‌َ سَماوات‌ٍ فِي يَومَين‌ِ وَ أَوحي فِي کُل‌ِّ سَماءٍ أَمرَها وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنيا بِمَصابِيح‌َ وَ حِفظاً ذلِک‌َ تَقدِيرُ العَزِيزِ العَلِيم‌ِ فصلت آيه 11 و قوله تعالي: إِنّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنيا بِزِينَةٍ الکَواکِب‌ِ وَ حِفظاً مِن کُل‌ِّ شَيطان‌ٍ مارِدٍ و الصافات آيه 6 و 7 و اما طبقات بالا که احدي از آنها خبر ندارد جز خدا و راسخون في العلم در هر کدام کراتي هست که آن طبقه محيط بآن هستند و نام آن کره ارض است و البته مخلوقاتي مثل ملائکه در آنها هستند، هذا ما عندنا خداوند باين‌ها قسم ياد ميکند و جواب قسم.
هو‌‌که‌إِنَّکُم لَفِي قَول‌ٍ مُختَلِف‌ٍ به اينکه گاهي به پيغمبر اکرم نسبت ساحر، کذاب، مفتري، اخذ از ديگران، مجنون، و غير اينها و از براي خدا شريک قرار ميدهند، بعضي ملائکه را، بعضي اصنام، بعضي آتش، بعضي شمس، بعضي قمر و کواکب، بعضي گاو و گوساله و درخت و غير اينها، و نسبت بخداي متعال نسبت جسميت و مکان، و اينکه ملائکه دختران خدا و آدم و عيسي و عزيز پسران خدا، بلکه يهود و نصاري ابناء الهي و ساير کفريات که خيال ميکنند.
يُؤفَک‌ُ عَنه‌ُ مَن أُفِک‌َ رجوع از حق به باطل، از ايمان بکفر، از حسنات به سيئات، از خيرات بشرور، از صدق بکذب، از عدل بظلم، از جنة به نار و امثال اينها