اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ فِي ثَمُودَ إِذ قِيلَ لَهُم تَمَتَّعُوا حَتّي حِينٍ (43) فَعَتَوا عَن أَمرِ رَبِّهِم فَأَخَذَتهُمُ الصّاعِقَةُ وَ هُم يَنظُرُونَ (44) فَمَا استَطاعُوا مِن قِيامٍ وَ ما کانُوا مُنتَصِرِينَ (45)
و در ثمود هم آيه است، زماني که گفته شد براي آنها که زندگي کنيد تا مدت کمي پس عتو و سرکشي کردند از امر پروردگار خود، پس گرفت آنها را صاعقه و آنها نظر ميکردند، پس قدرت و استطاعت نداشتند بر قيام و نبودند که طلب مغفرت کنند، يعني کسي را نداشتند که آنها را ياري کند.
جلد 16 - صفحه 282
وَ فِي ثَمُودَ قوم صالح که تکذيب صالح کردند با اينکه طلب آيه و معجزه کردند و خداوند ناقه صالح و فصيل آن را قرار داد و باندازهاي شير ميداد که تمام قوم را کفايت ميکرد و حضرت صالح مقرر فرمود که يک روز براي فصيل او باشد و يک روز براي شما مخالفت کردند و ناقه را پي کردند و فصيل او را کشتند.
إِذ قِيلَ لَهُم تَمَتَّعُوا حَتّي حِينٍ که سه روز بيشتر مهلت نداشتند که ميفرمايد فَعَقَرُوها فَقالَ تَمَتَّعُوا فِي دارِکُم ثَلاثَةَ أَيّامٍ ذلِکَ وَعدٌ غَيرُ مَکذُوبٍ هود آيه 67 و در خاندان نبوت سه نفر ياد از ناقه صالح و فصيل آن کردند اول صدّيقه طاهره ما کان ناقة صالح و فصيلها بالفضل عند اللّه الا دوني.
دوم ابي عبد اللّه (ع)
( يا رب لا يکون اهون اليک من فصيل الخ).
سوم حضرت هادي در مورد متوکل که فرمود ابهام پاي من افضل از ناقه صالح است که متوکّل پس از سه روز کشته شد.
فَعَتَوا عَن أَمرِ رَبِّهِم عتو و سرکشي و مخالفت نمودند فرمان پروردگار خود را که ميفرمايد: وَ آتَينا ثَمُودَ النّاقَةَ مُبصِرَةً فَظَلَمُوا بِها اسراء آيه 62.
فَأَخَذَتهُمُ الصّاعِقَةُ در اينکه آيه تعبير به صاعقه فرموده در سوره اعراف تعبير به رجفه فرموده فَأَخَذَتهُمُ الرَّجفَةُ آيه 76 در سوره هود صيحه تعبير فرموده وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيحَةُ آيه 7.
(اقول) هر سه بآنها متوجه شد هم رجفه و صيحه و صاعقه.
وَ هُم يَنظُرُونَ مشاهده ميکردند اما.
فَمَا استَطاعُوا مِن قِيامٍ که در آيات ديگر ميفرمايد فَأَصبَحُوا فِي دِيارِهِم جاثِمِينَ هود آيه 18. فَأَصبَحُوا فِي دارِهِم جاثِمِينَ اعراف آيه 76.
وَ ما کانُوا مُنتَصِرِينَ يعني احدي نبود از آلهه آنها و از اکابر آنها و از ديگران که آنها را ياري کنند و از عذاب نجات دهند پس اينها منتصر نبودند