در آيات قبل خوانديم که مردم در برابر دعوت انبيا دو دسته شدند و لذا گروهى مورد مغفرت قرار مى‌گيرند و گروهى با قهر الهى رو به رو هستند. اين آيه دعاى فرشتگان و حمايت آنان را از گروه اول بيان مى‌کند.
عرش چيست؟
در قرآن بيست مرتبه به عرش خدا اشاره شده است. در لغت، «عَرش»، تختِ پايه بلند و «کرسىّ» تخت پايه کوتاه است. وقتى مى‌خوانيم: «وَسِعَ کُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ» کرسى او هستى را در بر گرفته، پس عرش او چگونه است؟
عرش يا کنايه از مرکز قدرت الهى است و يا مرکز صدور احکام الهى و مراد از «حاملان
جلد 8 - صفحه 219
عرش» فرشتگانى هستند که تعدادشان هشت نفر معرّفى شده است. «يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّکَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ» «1»
گفتنى است که حقيقت عرش براى ما روشن نيست ولى از مجموع آيات شايد بتوان اين مسأله را دريافت که جهان هستى داراى يک مرکز است و خداوند بر آن مرکز احاطه‌ى کامل دارد. «اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ» و اجراى اراده‌ى الهى از طريق فرشتگانى است که در اطراف اين مرکز فرماندهى هستند.
امام صادق عليه السلام فرمود: عرش، همان علم است که خداوند پيامبرانش را از آن آگاه کرده است. «العرش هو العلم الذى اطلع الله عليه انبيائه و رسله» «2»
در کنار کلمه عرش آياتى مطرح است که در جمع بندى آنها انسان به مرکز فرماندهى مى‌رسد نظير:
اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ ... لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ «3»
«يُدَبِّرُ الْأَمْرَ» «4»
... يُفَصِّلُ الْآياتِ «5»
«يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فِيها» «6»
گردش شب و روز و تدبير امور و تفصيل آيات و آگاهى از تمام ذرّات هستى و آنچه از آسمان نازل مى‌شود و آنچه به آسمان بالا مى‌رود، رمز آن است که تمام اين امور در عرش الهى واقع مى‌شود.
مرحوم علامه طباطبايى مى‌فرمايد: عرش، حقيقتى از حقايق و امرى از امور خارجى و مرکز تدبير امور جهان است. «7»
امام صادق عليه السلام فرمود: عرش و کرسى، از بزرگ‌ترين درهاى عالم غيب هستند. «العرش و
«1». حاقّه، 7.
«2». معانى الاخبار، ص 29.
«3». اعراف، 54.
«4». يونس، 3.
«5». رعد، 2.
«6». حديد، 4.
«7». تفسير الميزان.
جلد 8 - صفحه 220
الکرسى بابان من اکبر ابواب الغيوب»
مراد از عرش، تخت جسمى نيست، زيرا تخت روى آب بند نمى‌شود. «وَ کانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ» «1» بلکه مراد آن است که روزى که هنوز زمين و آسمان نبود و جهان يکسره آب بود، قلمرو فرماندهى خداوند بر آب بود و پس از پيدايش آسمان‌ها و زمين ستاد فرماندهى جهان هستى به آسمان‌ها منتقل شد.