تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَسْبابَ السَّماواتِ فَأَطَّلِعَ إِلى إِلهِ مُوسى وَ إِنِّي لَأَظُنُّهُ کاذِباً وَ کَذلِکَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوءُ عَمَلِهِ وَ صُدَّ عَنِ السَّبِيلِ وَ ما کَيْدُ فِرْعَوْنَ إِلاَّ فِي تَبابٍ (37)
«1» به اين مضمون در توحيد شيخ صدوق (ره)، (چ جامعه مدرسين- قم) باب 64 روايت 14 ص 415.
جلد 11 - صفحه 309
أَسْبابَ السَّماواتِ: برسم به راههاى آسمانها يا به درهاى آن يا به منازل آن تا به سبب آن از آسمانى به آسمانى ديگر روم، فَأَطَّلِعَ إِلى إِلهِ مُوسى: پس مطلع شوم و بنگرم بسوى خداى موسى و احوال و اوضاع او و معلوم کنم صحت ادعاى موسى را در خبر دادن از خداى آسمان، وَ إِنِّي لَأَظُنُّهُ کاذِباً: و بدرستى که من گمان مى‌برم به موسى دروغگوى در دعوى رسالت، يا در آنکه خدائى هست که آفريدگار آسمانهاست. مراد اين گفتار تلبيس او بود مر جهله قوم خود را، زيرا عالم بود به استحاله رفتن به آسمان، پس شروع به ساختن بنا کردند. حضرت موسى عليه السّلام مناجات نمود بدرگاه خدا، خطاب آمد: غمگين مشو ببين با او چه خواهم نمود.
بناى قصر:
قطب راوندى روايت نموده که فرعون امر نمود که قصر رفيعى بنا کنند تا به عوام چنين نمايد من مى‌خواهم به آسمان بالا روم و با خداى موسى جنگ کنم. هامان به امر او پنجاه هزار بنا جمع کرد به غير از آنها که آجر مى‌پختند، چوب مى‌تراشيدند و درها و ميخ‌ها ساختند، تا آنکه بنائى ساخت که از ابتداى دنيا تا آن زمان بنائى به آن بلندى ساخته نشده بود، و اساس آن را بر کوهى نهادند. حق تعالى کوه را متزلزل و آن عمارت را بر سر بنايان و کارگران و حاضران خراب نمود «1».
وَ کَذلِکَ: و همچنانکه شيطان آراسته مى‌گرداند اعمال قبيحه را در نظر کفار، همچنين، زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ: زينت داده شد يعنى شيطان بياراست براى فرعون، سُوءُ عَمَلِهِ: بدى کردار او را، وَ صُدَّ عَنِ السَّبِيلِ: و باز داشته شد، يعنى شيطان او را بازداشت از راه راست و طريق صواب، وَ ما کَيْدُ فِرْعَوْنَ: و نبود مکر فرعون در ساختن بنا و تلبيس آن بر قوم، يا کيد او در ابطال آيات موسى، إِلَّا فِي تَبابٍ: مگر در تباهى و زيانکارى، با اين وصف متنبه نشد.
«1» حياة القلوب علامه مجلسى، ج 1 ص 231 (باب 13 فصل 3) بنقل از قطب راوندى.
جلد 11 - صفحه 310