اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اذکُر عَبدَنا أَيُّوب‌َ إِذ نادي رَبَّه‌ُ أَنِّي مَسَّنِي‌َ الشَّيطان‌ُ بِنُصب‌ٍ وَ عَذاب‌ٍ (41)
و ياد کن يا رسول اللّه عبد ما را ايوب زماني که عرض کرد و خداي خود را خواند پروردگار من تماس پيدا کرده مرا شيطان برنج و زحمت و آزار و اذيت.
اخبار در باب رنج ايوب بسيار و مفصل است لکن بسياري از آنها بر خلاف معتقدات شيعه درباره انبياء است ما از آنها اعراض ميکنيم و فقط اکتفاء ميکنيم بحديث شريفي که از إبن بابويه مسندا از حضرت صادق از پدر بزرگوارش عليهما السلام نقل فرموده که خلاصه بعض جملاتش اينست که فرمود:
ان ايوب مع جميع ما ابتلي به لم ينتن له رائحة و لا قبحت له صورة و لا خرجت منه مدّة من دم و لا قيح و لا استقذره
جلد 15 - صفحه 248
احد رآه و لا استوحش منه احد شاهده و لا تدوّد شي‌ء من جسده و هکذا يصنع اللّه عز و جل بجميع من يبتليه من انبيائه و اوليائه المکرمين عليه و انما اجتنبه النّاس لفقره و ضعفه في ظاهر امره لجهلهم بماله عند ربه و قد قال النبي (ص) اعظم النّاس بلاء الانبياء ثم الامثل فالامثل- الحديث
چنانچه در حديث است
(البلاء موکل بالانبياء ثم الاولياء ثم الامثل فالامثل)
برويم در شرح و تفسير آيه شريفه.
(وَ اذکُر عَبدَنا أَيُّوب‌َ) ايوب طبق حديثي که از تحفة الاخوان از حضرت صادق روايت کرده إبن موص بن رعويل بن عيص بن اسحق إبن ابراهيم بود و پدرش مکنت زيادي داشت از مواشي، شتر، گاو گوسفند، و مزارع و باغات و تماما به ميراث به ايوب رسيد و سي سال از عمر شريفش گذشت و عيالش مسماة به رحمة بنت افرائيم بن يوسف عليه السلام و شبيه‌ترين خلق خدا بود به يوسف در زيبايي و صباحت که پدرش خواب ديد که يوسف پيراهن خود را به رحمة پوشانيد و رحمة در شام بود ايوب از محل خود با اموال جزيلي رفت در شام نزد پدر رحمة بخواستگاري اجابت شد او را تزويج کرد خداوند از رحمة به ايوب دوازده پسر و دوازده دختر داد دوازده شکم زائيد يک پسر و يک دختر و از حسن اخلاق او و رفتار او با ايتام و ضعفاء و فقراء و احسان او، و ضيافتهاي او تمام به او اقبال کردند و با او نماز ميکردند و از محضرش استفاده ميکردند و اخذ احکام مي‌نمودند و خداوند براي امتحان که هر بنده را به انحاء مختلف امتحان ميکند که هم مقام اولياء و ثبات قدم آنها ظاهر و مکشوف شود و هم کساني که بواسطه اغراضي ايمان آوردند و حقيقت نداشته فاش شود، اهل حق اندر بلاء لذّت مي‌برند.
جلد 15 - صفحه 249
در بلا خوش مي‌کشم لذات او مات اويم مات اويم مات او ببينيد ابي عبد اللّه عليه السلام در گودال قتلگاه چه ميگويد:
«الهي رضا بقضائک صبرا علي بلائک لا معبود سواک يا غياث المستغيثين»
خداوند شيطان را مسلّط کرد اوّلا بر مال ايوب تماما از بين رفت از مزارع و مواشي، ثانيا بر اولاد او تمام هلاک شدند، ثالثا بر بدن او مريض شد ديگر احدي بسراغ او نيامد فقط عيال او پرستار او بود و هر چه بلاء سخت ميشد شکر گزاري او و عبادتش بيشتر ميشد، تا رسيد کار بجايي که عيالش ميرفت خدمتکاري ميکرد و براي او تحصيل دوا و غذا مي‌نمود تا روزي در خانه‌اي ميخواستند دختر خود را تزويج کنند به او گفتند اگر گيسوانت را ميدهي ما عاريه کنيم به گيس دخترمان به تو ميدهيم آنچه ميخواهي ناچار داد شيطان آمد نزد ايوب و نسبت زشتي به عيالش داد و از اينکه جهت گيسوان او را بريدند قسم ياد کرد که اگر آمد و گيسوانش بريده شده صد تازيانه باو بزند موقعي که آمد ديد بريده شده جهت پرسيد شرحش را بيان کرد ديگر طاقت او تمام شد چون غيرة اللّه بود عرض کرد:
أَنِّي مَسَّنِي‌َ الشَّيطان‌ُ بِنُصب‌ٍ وَ عَذاب‌ٍ.
حقير و لو در جايي نديدم و لکن بقلبم الهام شد که اينکه نصب و عذاب همين خبري بود که شيطان بايوب داده بود و طاقت او تمام شد چنانچه ابي عبد اللّه الحسين هم در همان حال که روي زمين افتاده ديد لشگر حمله کردند بخيمه‌گاه طاقت نياورد با سر زانو رو بآنها رفت و فرياد زد: يا شيعة آل ابي سفيان انا الذي اقاتلکم و انتم تقاتلوني
جلد 15 - صفحه 250
و النساء ليس عليهن جناح تا لشگر را برگردانيد و اما نسبت باموال و اولاد و بدن شيطان قدرتي نداشته و اللّه العالم خداوند کليه بليات را از او دفع فرمود خطاب شد باو: