افرادى که بينش صحيح ندارند يا مىخواهند از زير بار مسئوليّت شانه خالى کنند، تمام انحرافات و عملکرد زشت خود را به گردن ديگران مىاندازند:
1. گاهى مىگويند: مقصّر خداست، اگر او نمىخواست ما مشرک نبوديم: «لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَکْنا» «1»، «لَوْ شاءَ الرَّحْمنُ ما عَبَدْناهُمْ» «2»
2. گاهى مىگويند: مقصّر جامعه است، اگر اين بزرگان نبودند، ما مؤمن بوديم. «لَوْ لا أَنْتُمْ لَکُنَّا مُؤْمِنِينَ» «3»
3. گاهى مىگويند: مقصّر نياکان ما هستند. «إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا» «4»
«1». انعام، 148.
«2». زخرف، 20.
«3». سبأ، 31.
«4». زخرف، 22.
جلد 7 - صفحه 544
در اين آيه نيز مىگويند: اگر لازم بود خدا خودش به فقرا روزى مىداد. غافل از آن که خداوند مسئوليّت سير کردن فقرا را به دوش اغنيا گذاشته است.
سؤال: چرا خداوند خود فقرا را رزق نمىدهد و به مردم دستور انفاق مىدهد؟!
پاسخ: رشد انسان، در سايهى گذشت و ايثار و سخاوت و نوعدوستى و دلسوزى و صرفهجويى و الفت و تعاون و محبّت و تفقّد است. اگر همهى مردم از امکانات يکسان برخوردار باشند، نه زمينهاى براى بروز اين کمالات باقى مىماند و نه بسترى براى صبر و زهد و قناعت محرومان.