اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما يَنظُرُون‌َ إِلاّ صَيحَةً واحِدَةً تَأخُذُهُم وَ هُم يَخِصِّمُون‌َ (49)
انتظار نميکشند مگر صيحه واحده را ميگيرد آنها را و حال هم با يکديگر مخاصمه ميکنند.
ما يَنظُرُون‌َ مهلت داده نميشوند و بعضي گفتند معني ما ينظرون است قبول مهلت نميکنند.
إِلّا صَيحَةً واحِدَةً دو صيحه داريم صيحه اولي که تمام يک مرتبه ميميرند و صيحه ثانيه که تمام يک مرتبه مبعوث ميشوند چنانچه ميفرمايد وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَصَعِق‌َ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ إِلّا مَن شاءَ اللّه‌ُ ثُم‌َّ نُفِخ‌َ فِيه‌ِ أُخري فَإِذا
جلد 15 - صفحه 85
هُم قِيام‌ٌ يَنظُرُون‌َ زمر آيه 68 و اينکه نفخه اولي را ميفرمايد.
تَأخُذُهُم يک مرتبه اينکه صيحه تمام آنها را ميگيرد يعني روح آنها را ميگيرد و علاقه او را از اجساد آنها قطع ميکند و مراد از اخذ همان روح انسانيّت و ملکوتيست که جوهر سماويست و لطيفه ربانيست که قبل از اجساد خلق شده چنانچه ميفرمايد
خلقت الارواح قبل الاجساد بالفي عام
و ميفرمايد نيز
الارواح جنود مجنّدة فما تألف منها ائتلف و ما تناکر منها اختلف
و اما روح حيواني بخاري تمام ميشود مثل بخار گاز قابل اخذ نيست و همچنين روح نباتي قواي بدني تمام ميشود و از کار ميافتد.
وَ هُم يَخِصِّمُون‌َ يعني يختصمون با يکديگر معاشرت و خريد و فروش و صحبت ميکنند که يک مرتبه قالب تهي ميکنند در حالي که با يکديگر طرف و مخاصمه ميکنند در حديث است
(رجلان قد نشرا ثوبهما يتبايعانه فما يطويانه حتي تقوم الساعه و الرجل يرفع اکلته الي فيه فما وصل الي فيه و الرجل يليط حوضه ليسقي ماشيته فما يسقيها)
و اينها از باب مثال است اشاره بآني‌ّ الحصولست چنانچه ميفرمايد وَ ما أَمرُ السّاعَةِ إِلّا کَلَمح‌ِ البَصَرِ أَو هُوَ أَقرَب‌ُ نحل آيه 79.