تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَالتَّالِياتِ ذِکْراً «3»
فَالتَّالِياتِ ذِکْراً: و به حق ملائکه که خوانندگانند تسبيح و تهليل و تحميد الهى را، يا ملائکه که خوانندگانند وحى الهى را به انبياء، يا قرائت کنندگانند کتابى که ذکر حوادث است تا يقين ايشان بر وفق خبر زياده شود، يا به مجاهد که در کر و فر به ذکر الهى مشغولند، يا به عابدان که اکثر اوقات تلاوت قرآن را بر سبيل الزام و حجت بر خصم خوانند، يا مرغانى که خداى خود را ياد کنند ياد کردنى.
جلد 11 - صفحه 105
بيان:
نزد بعضى «مقسم به» در اين سوگندها خداى تعالى است به تقدير مضاف يعنى «رب الصافات، رب الزاجرات، رب الذاکرات» زيرا تعظيم مقسم به شرط است و بر بندگان واجب است که مقسم به آنها خدا باشد نه غير، حذف مضاف به جهت دلالت حجج عقول است. نزد بعضى مورد قسم خود اينها به جهت دلالت اينها بر وحدت خداى تعالى و صفات ذاتيه که مبنى است بر تعظيم ايشان. و حق سبحانه را جايز است به مخلوقات خود سوگند، اگرچه بندگان را سوگند به ذات سبحانى مختص است نه به غير.