تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِکُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ (81)
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ: و ياد بياور و منتهى شود علم تو اى پيغمبر، زمانى را که اخذ فرمود و فرا گرفت خداى تعالى، مِيثاقَ النَّبِيِّينَ: پيمان و عهد پيغمبران را، يعنى از ايشان عهد گرفت به اينکه، لَما آتَيْتُکُمْ مِنْ کِتابٍ وَ حِکْمَةٍ: هر آينه عطا کنم شما را کتاب آسمانى و شريعت، ثُمَّ جاءَکُمْ رَسُولٌ: پس بيايد به شما پيغمبرى از جانب من، مُصَدِّقٌ لِما مَعَکُمْ: در حالتى که آن پيغمبر موعود، تصديق کننده است مر آن چيزى را که با شما است از کتاب و حکمت. لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ: هر آينه البته البته ايمان بياوريد به او، وَ لَتَنْصُرُنَّهُ: و البته البته يارى و نصرت کنيد او را.
نزد بعضى از مفسرين، مراد آنکه: خداى تعالى اخذ ميثاق فرمود از تمام انبياء زمان به زمان که نبى لا حق، نبى سابق را تصديق نمايد، و هر يکى به امت خود بفرمايد که پيغمبر بعد را تصديق نموده او را يارى نمايند.
لکن قول اقوى آنکه: مراد، اخذ ميثاق نسبت به حضرت خاتم صلّى اللّه
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 161
عليه و آله و سلّم مى‌باشد، و احاديث بسيار وارد شده از جمله:
1- معالم التنزيل، الجنان، مبانى، در المنثور، مجمع البيان قال علىّ عليه السّلام: لم يبعث اللّه نبيّا آدم و من بعده الّا اخذ عليه الميثاق فى امر محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم «1». فرمود امير المؤمنين عليه السّلام: مبعوث نفرمود خدا پيغمبرى را از آدم و بعد از او، مگر آنکه اخذ فرمود ميثاق را در امر حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.
2- معالم التنزيل: انّ اللّه تعالى يقول للانبياء حين استخرج الّذرّيّة من صلب آدم، و الانبياء فيهم کالمصابيح و السّرج و اخذ عليهم الميثاق فى امر محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: بتحقيق خداى تعالى فرمود مر انبياء را زمانى که بيرون آورد ذريه حضرت آدم را از صلب او، و انبياء در ميان ذريه مانند مصباح و چراغهاى نورانى بودند، اخذ ميثاق از ايشان نمود در حق حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و نبوت آن سرور.
قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ: فرمود خداى تعالى مر انبياء را بعد از عرض ميثاق بر ايشان: آيا اقرار کرديد و معتقد شديد و فرا گرفتيد، عَلى ذلِکُمْ إِصْرِي: بر اين گفته من عهد و پيمان معقود و مشدود مرا، تا وفا به آن نمائيد، قالُوا أَقْرَرْنا:
گفتند تمام پيغمبران در آن وقت که: اقرار نموديم و ميثاق را پذيرفتيم، قالَ فَاشْهَدُوا: فرمود خداى تعالى در جواب اقرار ايشان: پس شاهد باشيد اى انبياء در ميان خود يکى بر ديگرى. يا خطاب به ملائکه حاضر در زمان ميثاق است که: اى ملائکه شاهد باشيد بر اقرار ميثاق و وفاى آن، وَ أَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ: و من با شما از گواهان هستم بر اين اقرار و شهادت شما.
تتمه: مراد از نصرت آنحضرت، امر ولايت امير المؤمنين عليه السّلام؛ و تأويل آيه شريفه در رجعت است، چنانچه در منتخب البصائر و مبانى و بحار الانوار علامه مجلسى رضوان اللّه عليه از حضرت صادق عليه السّلام روايت
«1» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 468
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 162
شده، فرمود: مبعوث نفرمود خدا پيغمبرى را از آدم و بعد از او، مگر آنکه رجعت مى‌نمايند به دنيا و يارى مى‌نمايند امير المؤمنين عليه السّلام را. و استشهاد فرمود حضرت براى اين مطلب آيه شريفه را: لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ، يعنى ايمان آوردن به آن پيغمبران آخر الزمان صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، وَ لَتَنْصُرُنَّهُ: و يارى نمودن حضرت امير المؤمنين عليه السّلام را. «1»