برگزیده تفسیر نمونه
(آیه 2)- این آیه به شرح گوشهای از علم بیپایان پروردگار به تناسب توصیف خداوند به «حکیم» و «خبیر» در آیه قبل پرداخته، چنین میگوید: «آنچه را در زمین فرو میرود و آنچه را از آن خارج میشود میداند» (یَعْلَمُ ما یَلِجُ فِی الْأَرْضِ وَ ما یَخْرُجُ مِنْها).
آری! او از تمام قطرات باران و امواج سیلاب که در اعماق زمین فرو میروند و به طبقه نفوذ ناپذیر میرسند و در آنجا متمرکز و برای انسانها ذخیره میشوند آگاه است.
او از دانههای گیاهان که در زمین فرو میروند و روزی به درخت سرسبز یا گیاه پر طراوتی تبدیل میگردند با خبر است.
از ریشههای درختان به هنگامی که در جستجوی آب و غذا به اعماق زمین پیشروی میکنند.
از امواج الکتریسته، از گازهای مختلف و ذرات هوا که به داخل زمین نفوذ میکنند، و نیز از گنجها و دفینهها و اجساد مردگان اعم از انسانها و غیر انسانها که در این زمین گسترده دفن میشوند، آری از همه اینها با خبر است.
همچنین از گیاهانی که از زمین خارج میشوند، از انسانها که از آن برخاستهاند، از چشمههایی که از آن میجوشد، از گازهایی که از آن بر میخیزد، از
ج4، ص26
آتشفشانهایی که از آن زبانه میکشد، و خلاصه از تمام موجوداتی که از اعماق زمین بیرون میریزند، اعم از آنچه ما میدانیم و نمیدانیم، او از همه آنها مطلع و آگاه است.
سپس میافزاید: «او از آنچه از آسمان نازل میشود و یا به آسمان بالا میرود باخبر است» (وَ ما یَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما یَعْرُجُ فِیها).
از دانههای باران، از اشعه حیاتبخش خورشید، از امواج نیرومند وحی و شرایع آسمانی، از فرشتگانی که برای ابلاغ رسالت یا انجام مأموریتهای دیگر به زمین نزول میکنند، از اشعه کیهانی که از ماوراء جوّ به زمین نازل میشود، از شهابها و سنگریزههای سرگردان فضا که به سوی زمین جذب میشوند، او از همه اینها مطلع است.
و نیز از اعمال بندگان که به آسمان عروج میکند، از فرشتگانی که پس از ادای رسالت خود به آسمان باز میگردند، از شیاطینی که برای استراق سمع به آسمانها میروند، از بخارهایی که از دریا بر میخیزد و بر فراز آسمان ابرها را تشکیل میدهد، از آهی که از دل مظلومی بر میخیزد و به آسمان صعود میکند، آری از همه اینها آگاه است.
و در پایان میافزاید: «اوست مهربان و آمرزنده» (وَ هُوَ الرَّحِیمُ الْغَفُورُ).