اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَرَي الَّذِين‌َ أُوتُوا العِلم‌َ الَّذِي أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ مِن رَبِّک‌َ هُوَ الحَق‌َّ وَ يَهدِي إِلي صِراطِ العَزِيزِ الحَمِيدِ «6»
و مي‌بينند و معتقد هستند کساني که به آنها علم عنايت شده که اينکه قرآني که نازل شده به سوي تو از پروردگار تو او حق است و هدايت مي‌کند به سوي صراط خداوند عزيز غالب قاهر حميد در جميع کمالات ذاتا و صفة و فعلا.
وَ يَرَي الَّذِين‌َ أُوتُوا العِلم‌َ رؤيت به چشم دل و قلب است که يقين و اعتقاد دارند کساني که به آنها علم افاضه شده، بعضي گفتند: مراد موحدين هستند اصحاب رسول اللّه، بعضي گفتند مراد مؤمنين اهل کتاب هستند. بعضي گفتند: مراد تمام مؤمنين هستند.
در تفسير علي بن ابراهيم است. مراد امير المؤمنين است.
اقول: مسلما تمام مؤمنين يا تمام اصحاب نبي يا خصوص مؤمنين اهل کتاب نيست و هم چنين خصوص امير المؤمنين نيست و لو اينکه که او مصداق اتم است و نيز مراد از
«الذي انزل اليک من ربک»
خصوص قرآن نيست و لو اينکه که قرآن مصداق اتم ما انزل است. اما تمام اصحاب نيستند زيرا ميانه آنها منافقين و کساني که في قلوبهم المرض و ضعيف الايمان بسيار بود بلکه نص قرآن بر خلاف آن دلالت دارد چنان چه مي‌فرمايد: وَ قال‌َ الرَّسُول‌ُ يا رَب‌ِّ إِن‌َّ قَومِي اتَّخَذُوا هذَا القُرآن‌َ مَهجُوراً (فرقان آيه 30). و اما تمام مؤمنين به واسطه اينکه که چه اندازه از احکام اسلامي و دستورات قرآني دور افتادند و چه بدعت‌ها گذاردند و چه اندازه دستورات آيات را زير پا گذاردند و به طريق اولي مؤمنين اهل کتاب هم نيستند. و اما خصوص امير المؤمنين چون آيه به نحو جمع فرموده بلکه مراد ائمه طاهرين که خداوند به آنها علم افاضه فرموده که از ظاهر و باطن و بطون قرآن تا هفتاد بطن و عالم به ظواهر و محکمات و متشابهات قرآن هستند آنها هستند و شاهد بر اينکه دعوي يکي حديث ثقلين است که از متواترات بين الفريقين
جلد 14 - صفحه 545
است و يکي حديث شريف
«لا يعرف القرآن الا من خوطب به»
و عالم به جميع احکام الهي هستند و اخبار بسياري داريم در اينکه باب که در موارد متفرقه بيان شده و در اينکه جا بسط بسيطي لازم است در باب اينکه که ديگران چه اندازه جاهل بودند و با قرآن و ما انزل علي رسول اللّه چه کردند و چه مي‌کنند و در مراتب علم اينکه خانواده که از وضع تفسير خارج است.
الَّذِي أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ مِن رَبِّک‌َ هُوَ الحَق‌َّ تمام موافق حکمت و مصلحت و موجب سعادت بشر در دنيا و آخرت است.
وَ يَهدِي إِلي صِراطِ العَزِيزِ الحَمِيدِ که صراط مستقيم است يعني صراطي که خداوند عزيز حميد معين فرموده و دستور داده که او عزيز است قاهر و غالب با عزت و شوکت و کبريايي و عظمت و حميد است ذاتا و صفة و افعالا.