در اين آيه و آيهى 108 سورهى انعام، خوب پنداشتن کارهاى زشت، به خداوند نسبت داده شده است. در حالى که قرآن کريم در چند مورد ديگر، اين کار را کار شيطان دانسته است.
اين به خاطر آن است که خدا نظام هستى را بر اساس علل واسباب قرار داده وکارهايى را که انجام مىشود به هر يک از علل مىتوان نسبت داد، مثلًا مىتوان گفت: کليد، در را باز کرد و مىتوان گفت: دستم در را باز کرد و نيز مىتوان گفت: خودم در را باز کردم، زيرا کليد در دست ودست در اختيار من است. اينجا نيز شيطان کار زشت را زيبا جلوه مىدهد ولى انسان با تکرار کار زشت، به آن خو مىگيرد و خو گرفتن به عمل بر أثر تکرار، سنّت الهى است.
سيماى زيانکاران
زيانکاران چند نوع هستند: الف: خاسر، ب: لفىخسر، ج: خسران مبين د: اخسرون.
الف: کسى که عمرش تباه شده است. «قُلْ إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ» «1»
ب: کسى که اهل ايمان و عمل صالح نباشد. «إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا» «2»
ج: کسى که با تزلزل بندگى خدا مىکند. «فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِکَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ» «3»
د: کسانى که منحرفند، و گمان مىکنند راه درست مىروند. «الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ
«1». زمر، 15.
«2». عصر، 2.
«3». حج، 11.
جلد 6 - صفحه 392
الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً» «1»
* در روايات مىخوانيم: أخسرون، کسانى هستند که زکات نمىپردازند، بر گناه اصرار مىورزند، قدرت حقّ گفتن دارند، ولى نمىگويند، ظالمترين افرادند.
با ضايع کردن دين، دنياى خود را اصلاح مىکنند.