نکته‌های تفسیر نور

مراد از «حکم» در آيه؛ يا حکومت و سرپرستى بنى‌اسرائيل است و يا حکمت و دانش. در اين دو آيه، حضرت موسى عليه السلام ايرادهاى فرعون را که در آيه قبل گفتيم، پاسخ مى‌دهد. چنانکه گذشت حضرت موسى به خاطر طرفدارى از يکى از ياران خود، مشتى به مخالف او زد و شخص مخالف با همان ضربه مُرد. اين قتل نه از روى عمد بود و نه با آلت قتل انجام گرفت، بلکه يک حادثه‌ى ناخواسته و يک لغزش عملى بدون سوء نيّت بود که قبل از نبوّت موسى آن هم به خاطر طرفدارى از يک مظلوم اتّفاق افتاده بود. بنابراين، «ضال» در آيه‌ى مذکور، يک انحراف عملى بدون قصد است که ضربه‌اى به عصمت نمى‌زند و يا به معناى تحيّر است، نظير آيه‌ى 7 سوره‌ى ضُحى: «وَ وَجَدَکَ ضَالًّا فَهَدى‌». از اميرالمؤمنين على عليه السلام پرسيدند: چرا بعد از پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله حقّ خود را با شمشير نگرفتيد، و چرا همان گونه که با طلحه و زبير و معاويه جنگ کرديد با خلفاى پيش از خود جنگ نکرديد؟ حضرت فرمود: گاهى سکوت لازم است. مگر ابراهيم به مردم نفرمود: من از جلد 6 - صفحه 304 شما کناره مى‌گيرم: «وَ أَعْتَزِلُکُمْ وَ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ» «1» مگر هارون نفرمود: «إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَ کادُوا يَقْتُلُونَنِي» «2» مردم مرا به ضعف کشاندند و نزديک بود مرا بکشند؟ مگر يوسف نفرمود: «رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ» «3» پروردگارا! زندان براى من بهتر از استجابت تقاضاى آنهاست؟ مگر پيامبر اکرم در غار نرفت و من جاى او نخوابيدم؟ مگر موسى نفرمود: «فَفَرَرْتُ مِنْکُمْ لَمَّا خِفْتُکُمْ» همين که ترسيدم فرار کردم، و مگر حضرت لوط عليه السلام در برابر تقاضاى گنهکاران نفرمود: «لَوْ أَنَّ لِي بِکُمْ قُوَّةً أَوْ آوِي إِلى‌ رُکْنٍ شَدِيدٍ» «4» اى کاش قدرتى داشتم (تا شما را از اين عمل ننگين باز مى‌داشتم) و يا به جايگاه محکم و أمن پناه مى‌بردم (و از شرّ شما درامان بودم). «5» بنابراين ساير اولياى خدا نيز گاهى در شرايطى مجبور به سکوت و انزوا مى‌شدند.

آیات این صفحه