تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا إِنْ کُنْتُمْ مُوقِنِينَ «24» «1». همان مدرک. «2». همان مدرک. «3». همان مدرک. جلد 9 - صفحه 408 قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌: گفت: پروردگار عالميان، آفريدگار آسمانها و زمينها، وَ ما بَيْنَهُمَا: و آنچه ميان آنهاست از حيوانات و نباتات و جمادات، إِنْ کُنْتُمْ مُوقِنِينَ‌: اگر هستيد يقين کنندگان به اينکه اين اجرام و اجسام ممکنند به جهت تغير و تبدل احوال آنها، پس البته آنها را ناچار است از مبدء و موجدى که واجب الوجود لذاته باشد. و اين مطلب هم محقق است که ممکن را قادر بر توصيف ذات واجب نيست، زيرا توصيف فرع بر احاطه، و احاطه ممکن بر واجب محال است، پس تعريف بايد به صفات و آثار باشد، يعنى آيات بينات و شواهد باهرات سبحانى که در موجودات ظاهر و هر فرد به لسان فقر و احتياج ذاتى قدرت آفريدگار خود را گويا و عظمت و جلالت پروردگار را برهانى باشند. تبصره: اين مطلب دعوى فرعون را باطل گرداند به چند مقدمه: 1- آنکه: فرعون عاقل بوده و الا فرستادن رسول به او لغو خواهد بود. 2- آنکه بالضروره مى‌دانست که وجود و حيات و بقا و عقل نداشته. 3- بالضروره مى‌دانست که موجود و حىّ و عاقل گرديده، و از اين دو علم متولد علم سومى که احتياج او باشد در ترکيب و ايجاد و حيات و عقل به مؤثر و موجدى، و او بايد غير او، و ساير ممکنات باشد، زيرا تمام در صفت فقر و احتياج شريک هستند؛ پس فطرت، وجود خالق و پروردگار عالميان را اثبات، و يگانگى ذات او را مبرهن سازد.