اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَوحَينا إِلي مُوسي أَن‌ِ اضرِب بِعَصاک‌َ البَحرَ فَانفَلَق‌َ فَکان‌َ کُل‌ُّ فِرق‌ٍ کَالطَّودِ العَظِيم‌ِ (63)
پس وحي فرستاديم بسوي موسي اينکه بزن بعصاي خود دريا را پس پاره شد دريا و هر قسمت آن مثل کوه بزرگ عظيمي شد.
توضيح اينکه حضرت موسي چون عصا را زد بدريا و گفتند درياي عظيمي بود قلزم ما بين يمن و مکه تا مصر که بحر قلزمش ناميدند و بعضي گفتند بحر نيل بود ما بين ايله و مصر پس دوازده، جاده پيدا شد و فوري زمين خشک و يابس شد که ميفرمايد: فَاضرِب لَهُم طَرِيقاً فِي البَحرِ يَبَساً لا تَخاف‌ُ دَرَکاً وَ لا تَخشي (طه آيه 77 و 80) و بين جاده‌ها آب بقدر کوهي بود و مشبک شد که يکديگر را ميديدند و با هم صحبت ميکردند.
فَأَوحَينا إِلي مُوسي أَن‌ِ اضرِب بِعَصاک‌َ البَحرَ در اينجا جمله در تقدير است بدلالت کلام يعني «فضرب موسي العصا البحر».
(فَانفَلَق‌َ) فلق بمعني شکاف و جدايي است و لذا صبح را فلق گويند چون شب از روز جدا ميشود و در آيه شريفه قُل أَعُوذُ بِرَب‌ِّ الفَلَق‌ِ گفتند واديست در جهنم که از ساير طبقات
جلد 14 - صفحه 36
جهنم جدا است و عذاب آن سختتر است و در آن وادي چاهيست که از تنفس آن آتش جهنم افروخته ميشود و در آن چاه صندوقيست و در او شش نفر از اولين و شش نفر از آخرين هستند اما شش نفر اولين إبن آدم قابيل قاتل برادرش و نمرود ابراهيم و فرعون موسي و سامري و آنکه هوّد اليهود و آنکه نصّر النصاري و اما شش نفر آخرين اربعة من المنافقين و صاحب الخوارج و إبن ملجم کذا في مجمع البحرين.
(فَکان‌َ کُل‌ُّ فِرق‌ٍ) هر قسمت از اينکه جدايي آب، (کَالطَّودِ العَظِيم‌ِ) مثل کوه عظيمي بود.