اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِنَّه‌ُ لَتَنزِيل‌ُ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ (192) نَزَل‌َ بِه‌ِ الرُّوح‌ُ الأَمِين‌ُ (193) عَلي قَلبِک‌َ لِتَکُون‌َ مِن‌َ المُنذِرِين‌َ (194) بِلِسان‌ٍ عَرَبِي‌ٍّ مُبِين‌ٍ (195) وَ إِنَّه‌ُ لَفِي زُبُرِ الأَوَّلِين‌َ (196)
و محققا اينکه قرآن هر آينه نازل شده پروردگار عالمين است که جبرئيل که روح الامين است نازل شد به اينکه قرآن بر قلب مبارک تو اي رسول محترم براي اينکه بوده باشي از انذار کنندگان بلسان عربي واضح روشن و محققا اينکه ذکر قرآن هر آينه در کتب انبياء سلف بوده.
اخبار بسيار داريم که اينکه جمله (وَ إِنَّه‌ُ لَتَنزِيل‌ُ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ) را بولايت امير المؤمنين تفسير فرموده و مکرر گفته‌ايم که اخبار وارده در تفسير قرآن بيان مصداق است مصداق اتم منافي با عموم نيست يعني ولايت امير المؤمنين را پروردگار عالمين در همين قرآن در روز عيد غدير نازل فرموده در قوله تعالي يا أَيُّهَا الرَّسُول‌ُ بَلِّغ ما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ مِن رَبِّک‌َ وَ إِن لَم تَفعَل فَما بَلَّغت‌َ رِسالَتَه‌ُ وَ اللّه‌ُ يَعصِمُک‌َ مِن‌َ النّاس‌ِ (مائده آيه 67) و در قوله تعالي اليَوم‌َ أَکمَلت‌ُ لَکُم دِينَکُم وَ أَتمَمت‌ُ عَلَيکُم نِعمَتِي وَ رَضِيت‌ُ لَکُم‌ُ الإِسلام‌َ دِيناً (مائده آيه 3) و در قوله تعالي إِنَّما وَلِيُّکُم‌ُ اللّه‌ُ وَ رَسُولُه‌ُ- الي قوله- وَ هُم راکِعُون‌َ (مائده آيه 55) و بسياري از آيات ديگر.
و ما مراتب نزول قرآن را در مقدمه بيان کرديم اولين مرتبه در عالم انوار بر نور مقدس نبوي بوده سپس در لوح محفوظ که ميفرمايد بَل هُوَ قُرآن‌ٌ مَجِيدٌ فِي لَوح‌ٍ مَحفُوظٍ (بروج آيه 21 و 22) سپس در ليلة القدر در آسمان اول إِنّا أَنزَلناه‌ُ فِي لَيلَةِ القَدرِ سپس جبرئيل نجوما بر حضرتش قرائت ميکرد بر قلب مطهر که اينکه آيه ميفرمايد (نَزَل‌َ بِه‌ِ الرُّوح‌ُ الأَمِين‌ُ عَلي قَلبِک‌َ) که غرض اصلي همين مرتبه اخيره بوده که:
(لِتَکُون‌َ مِن‌َ المُنذِرِين‌َ) که علت انزال قرآن انذار کفار و مشرکين و ارباب ضلال و فساق
جلد 14 - صفحه 89
و فجار و بشارت بمؤمنين و صلحاء و اتقياء و ابرار است.
(بِلِسان‌ٍ عَرَبِي‌ٍّ مُبِين‌ٍ) يکي اينکه لسان عربي افضل و احسن السنه است و از اينکه جهت لسان اهل بهشت عربيست ديگر آنکه پيغمبر و قوم او عرب بودند و ميفرمايد:
وَ ما أَرسَلنا مِن رَسُول‌ٍ إِلّا بِلِسان‌ِ قَومِه‌ِ (ابراهيم آيه 4) جهت سوم در خبر داريم که حضرت صادق (ع) در مقام مدح عجم و فضيلت آنها ميفرمايد
«لو نزل القرآن علي العجم ما امنت به العرب و قد نزل علي العرب فامنت به العجم»
و در قرآن ميفرمايد وَ لَو نَزَّلناه‌ُ عَلي بَعض‌ِ الأَعجَمِين‌َ فَقَرَأَه‌ُ عَلَيهِم ما کانُوا بِه‌ِ مُؤمِنِين‌َ» در چند آيه بعد.
(وَ إِنَّه‌ُ لَفِي زُبُرِ الأَوَّلِين‌َ) يعني بشارت بنزول القرآن و برسالت حضرت رسالت و به ولايت امير المؤمنين که در چندين حديث تفسير شده بود در کتب انبياء سلف از صحف آدم و نوح و ابراهيم و تورات و زبور و انجيل بوده چنانچه ميفرمايد وَ إِذ أَخَذَ اللّه‌ُ مِيثاق‌َ النَّبِيِّين‌َ لَما آتَيتُکُم مِن کِتاب‌ٍ وَ حِکمَةٍ ثُم‌َّ جاءَکُم رَسُول‌ٌ مُصَدِّق‌ٌ لِما مَعَکُم لَتُؤمِنُن‌َّ بِه‌ِ وَ لَتَنصُرُنَّه‌ُ قال‌َ أَ أَقرَرتُم وَ أَخَذتُم عَلي ذلِکُم إِصرِي قالُوا أَقرَرنا قال‌َ فَاشهَدُوا وَ أَنَا مَعَکُم مِن‌َ الشّاهِدِين‌َ (آل عمران آيه 81)