تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
عَلى قَلْبِکَ لِتَکُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ (194)
عَلى قَلْبِکَ: بر دل تو، يعنى جبرئيل تلقين قرآن نمود تو را بر آن وجه که به آن مأمور بود بدون تبديل و تغيير و تو آن را فراگرفتى از او و در دل نگاه داشتى.
نکته: تنزيل خداى تعالى جبرئيل را در قلب پيغمبر، بر سبيل مجاز و توسع است، زيرا حقيقت معنى آنست که حق تعالى اسماع به جبرئيل و جبرئيل حفظ آن نمود و آن را بر رسول نازل و بر او خواند و آن حضرت حفظ آن فرمود به قلب خود، پس گوئيا جبرئيل بنفسه نازل شده با قرآن بر دل آن حضرت.
لِتَکُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ: تا باشى تو از ترسانندگان مر خلق را از آنچه منجر به عذاب شود از فعل و ترک. در انوار التنزيل فرموده: ذکر اين کلام براى تقرير و تثبيت است بر حقيقت قصص مذکوره، و تنبه بر اعجاز قرآن و نبوت حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله، زيرا اخبار اين قصص از کسى که متعلم به آن نيست، البته نمى‌باشد مگر به وحى از حق تعالى. «1» تحقيق: اگر مراد به قلب در آيه شريفه «روح» باشد، خفائى در معنى آيه شريفه نيست. و اگر مراد به آن عضو مخصوص باشد، پس به جهت آنست که معانى روحانيه اول نازل مى‌شود به روح، بعد از آن به قلب انتقال مى‌يابد به سبب تعلق تام ميان روح و قلب، زيرا قلب محل آنست؛ و بعد از آن از قلب به دماغ متصاعد مى‌شود، و لوح متخيله به آن منتقش مى‌گردد. و مراد به
«1». تفسير منهج الصّادقين، ج 6، ص 480 و 481، به نقل از انوار التنزيل، چاپ اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 500
روح الامين، جبرئيل است به جهت آنکه امين خدا باشد بر وحى. يا آنکه به او ارواح زنده شوند به سبب نزول برکات از جانب حق تعالى بر قلوب. يا آنکه نازل کننده اديان و شرايع است از جانب حق تعالى که به عمل نمودن امت به آن زندگى ابدى خواهند يافت.