اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أُولئِک‌َ هُم‌ُ الوارِثُون‌َ «10»
اينکه مؤمنين که داراي اينکه صفات باشند آنها هستند وارثين که در آيه بعد ميراث آنها را معيّن مي‌فرمايد- توضيح- ملک که بانسان منتقل مي‌شود انحايي دارد يک نحوه در اثر زحمت و دست آوردن است مثل حيازت و استخراج معادن و غواصي و نحو اينها و اجرة عمل و کارگري اينکه نحوه از روي استحقاق است بازاء زحمت و عمل او و يک نحوه باب معاوضات است مثل بيع و اجاره و نحو اينها اينکه نحوه بازاء عوض است يک نحوه مجّاني است و بلا عوض مثل همه و هديّه و امثال آنها اينکه نحوه و لو مجاني است لکن خالي از منّت نيست.
نحوه چهارم- ميراث است که بلا عوض و بدون منّت منتقل بوراث مي‌شود.
مسئلة: دخول مؤمنين را در جنّت تشبيه به ميراث فرموده زيرا مالکيّت ابناء آدم اما در دنيا و لو مشمول اينکه عناوين بين النّاس مي‌شود لکن في الحقيقة عاريه است و بالاخرة از او پس گرفته مي‌شود.
جلد 13 - صفحه 364
و امّا دخول در بهشت نه بازاء عمل و زحمت است زيرا هر چه عمل کند تقابل با نعم الهيّه نمي‌شود پس از روي استحقاق نيست و از عنوان معاوضات هم خارج است زيرا بنده چيزي ندارد که بعوض آن بهشت بگيرد و از عنوان هبه و هديّه نيست چون خالي از منّت نيست و در قرآن مي‌فرمايد: (إِلَّا الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ فَلَهُم أَجرٌ غَيرُ مَمنُون‌ٍ) انشقاق آيه 35 و تين آيه 6- و نيز مي‌فرمايد (إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ لَهُم أَجرٌ غَيرُ مَمنُون‌ٍ) فصّلت آيه 7- و ممکن است به بيان ديگر توضيح دهيم که در لسان اخبار است در تفسير همين جمله که هر کس از افراد بشر در قيامت دو منزل براي او معيّن شده يکي در بهشت و يکي در جهنّم اهل بهشت منازل بهشتي اهل جهنم را به ميراث مي‌برند و أهل جهنّم منازل جهنّمي اهل بهشت را به ميراث مي‌برند.