قرآن براى آفرينش انسان اهدافى را بيان کرده است از جمله:
1. عبادت. «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ» «2» من جن و انس را نيافريدم جز براى اينکه عبادتم کنند (و از اين راه تکامل يابند و به من نزديک شوند).
2. آزمايش. «خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَکُمْ أَيُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا» «3» (خداوند) مرگ و حيات را آفريد تا شما را بيازمايد، که کدام يک از شما بهتر عمل مىکنيد.
3. براى دريافت رحمت الهى. «إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّکَ وَ لِذلِکَ خَلَقَهُمْ» «4» مگر کسى که پروردگارت به او رحم کند و (خداوند) براى همين (رحمت) مردم را آفريد.
حضرت على عليه السلام فرمود: «رحم الله امرء عرف قدره» خداوند رحمت کند کسى را که ارزش
«1». ضمير «هم» در کنار «انّهم»، اشاره به انحصار رستگارى در آن گروه است.
«2». ذاريات، 56.
«3». ملک، 2.
«4». هود، 119.
جلد 6 - صفحه 136
و اعتبار خود را بشناسد. «1» و بداند از کجا آمده، اکنون در کجاست وسپس به کجا مىرود.
امام حسين عليه السلام فرمود: «ان الله ما خلق العباد الا ليعرفوه فاذا عرفوه عبدوه فاذا عبدوه استغنوا بعبادته عن عبادة من سواه» خداوند متعال بندگانش را نيافريده است مگر براى اين که او را بشناسند، آن گاه که او را شناختند، عبادتش کنند و چون خدا را عبادت کردند، با پرستش و عبادت او از پرستش غير او بىنياز شوند. «2»
حضرت على عليه السلام فرمود: «الدنيا خلقت لغيرها و لم تخلق لنفسها» «3» دنيا براى ديگرى آفريده شده و براى خود آفريده نشده است. (دنيا وسيلهاى است براى رسيدن به آخرت)
آرى، کسانى که همهى هدفهاى خود را در درون دنيا جستجو مىکنند، زمينگرا و زمينگير مىشوند. چنانکه در آيهى 176 سوره اعراف آمده است: «أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ»
هر دم از عمر گرامى هست گنج بىبدل
مىرود گنجى چنين هرلحظه بر باد آه آه