در تفسير طبرى آمده است: روزى عبداللّهبن رواحه در حال بيمارى مىگريست، همسرش نيز با ديدن او به گريه افتاد. عبداللّه پرسيد: تو چرا اشک مىريزى؟ گفت: به خاطر گريهى تو. عبداللّه گفت: ولى من به خاطر اين سخن خداى متعال مىگريم که فرمود: «إِنْ مِنْکُمْ إِلَّا وارِدُها» ورود ما به دوزخ قطعى است، امّا من نمىدانم از آن نجات مىيابم يا خير؟
اين آيه بايد در کنار آيات و رواياتى که مربوط به صراط است معنا شود، چون صراط پلى است که بر روى دوزخ کشيده شده است و همهى مردم از روى آن عبور مىکنند، بعضى تند و بعضى کُند و بعضى به دوزخ مىافتند.
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: روز قيامت، همهى انسانها (چه خوب و چه بد) وارد جهنّم مىشوند، ولى آتش به مؤمنين زيانى نمىرساند، همچون حضرت ابراهيم که آتش بر او سرد شد. بنابراين آيهى مورد بحث که ورود همگان را به دوزخ حتمى مىداند، با آياتى که مىگويد: مؤمنين از دوزخ دورند «1» منافاتى ندارد. زيرا از سويى وارد دوزخ مىشوند، و از سوى ديگر با لطف خداوند آسيبى نمىبينند.
البتّه ممکن است بگوييم که ورود به معناى عبور است، نه داخل شدن. چنانکه در مورد حضرت موسى عليه السلام آمده است «وَرَدَ ماءَ مَدْيَنَ» يعنى به کنار آب شهر مَدين وارد شد، نهآنکه داخل آب شد. «2» يا آنکه بگوييم: مراد از کلمهى «مِنْکُمْ» در آيهى مورد بحث،
«1». «اولئک عنها مبعدون» مؤمنان از آتش دوزخ دور نگاهداشته مىشوند. انبياء، 101. «و هم من فزع يومئذ آمنون» نيکوکاران از وحشت قيامت در امانند. نمل، 89. «لايسمعون حسيسها» مؤمنان صالح، صداى آتش دوزخ را نمىشنوند. انبياء، 102.
«2». امام صادق عليه السلام فرمودند: آيا نشينيدهاى شخصى که مىگويد: بر آب فلان طايفه وارد شدم، مرادش رسيدن به آب است، نه دخول در آب. تفسير نورالثقلين.
جلد 5 - صفحه 299
گروههايى هستند که در آيات قبل ذکر شدهاند، يعنى طرفداران شيطان. و مراد از نجات متّقين، نجات کسانى است که از کفر و شرک نجات يافتهاند. يعنى همهى هواداران شيطان وارد دوزخ مىشوند، امّا کفّار و مشرکين در آنجا باقى مىمانند و لکن گناهکارانى که به شرک و کفر آلوده نبودهاند، ولى فاسق بودهاند سرانجام آزاد مىشوند.