نکته‌های تفسیر نور

کلمه‌ى‌ «لَوْ» در لغت عرب در مورد کارهاى محال آورده مى‌شود و چون در اينجا لهو براى خداوند محال است، آن کلمه بکار رفته است. در اين آيات، ابتدا خداوند مى‌فرمايد: ما «لاعب» نيستيم و سپس در ادامه بجاى آنکه بفرمايد: «لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لعبا» فرمود: «أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً»، بنابراين معلوم مى‌شود که جوهره‌ى لهو و لعب يکى است، لذا در تفسير الميزان مى‌خوانيم: کار منظم و شکل يافته‌اى که با اهداف خيالى همچون افعال کودکان صورت مى‌پذيرد، «لَعِب» نام دارد، ولى همين که اين کارهاى خيالى به جدّى رسيد که انسان را از امور اصلى باز داشت و به صورت سرگرمى‌ جلد 5 - صفحه 432 در آمد، به آن «لَهو» مى‌گويند و اين هر دو در مورد خداوند، بى‌معنا و باطل است. در قرآن مجيد بارها بر اين مسئله تأکيد شده است که جهان هستى بازيچه نيست و هدفدار آفريده شده است. از جمله، آيه 12 سوره‌ى طلاق، هدف را ايمان انسان‌ها دانسته ومى‌فرمايد: «اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَ‌ ... لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى‌ کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ عِلْماً» خداوند آسمان‌هاى هفتگانه و مثل آنها زمين را خلق کرد ... تا شما بدانيد که او بر هر کارى قادر است و علم او بر هر چيزى احاطه دارد. البتّه تحقّق اين هدف با تفکّر در هستى و درس گرفتن و اقرار بر آنست. در معناى اين جمله که «اگر بنا داشتيم سرگرمى براى خود بگيريم، قطعا از پيش خود اين کار را مى‌کرديم» دو معنا گفته شده است: الف: آفريدن هستى، بر فرض براى سرگرمى باشد، کار اوست نه بت‌ها. ب: بر فرض بناى سرگرمى داشتيم از فرشتگان و مقرّبان درگاه خود سرگرمى درست مى‌کرديم و کارى به جهان مادّيات و طبيعت نداشتيم. امام صادق عليه السلام با استناد به آيه، انسان را از انجام کارهاى لهو، نهى فرمودند. «1»