1- يادآورى و مرور تاريخ زندگانى بزرگان، بهترين وسيلهى تسکين و صبر و ارشاد و راهنمايى است. «وَ أَيُّوبَ»
2- انبيا نيز در زندگى مادّى، همچون ساير مردم عادّى به گرفتارىها و بيمارىهايى مبتلا مىشدهاند. «مَسَّنِيَ الضُّرُّ»
3- اگر چه گرفتارىها در ظاهر، ضرر مىنمايد، ولى در بسيارى از مواقع باطناً لطف خفى و رحمت الهى است. «مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ»
4- هميشه بلاها و مصائب جنبه کيفرى و تنبيهى ندارد، بلکه گاهى براى اعطاى درجه است و جنبه آزمايشى دارد. «مَسَّنِيَ الضُّرُّ» (با توجّه به اينکه انبيا معصوم هستند ناگوارىها بخاطر ارتکاب گناه و گوشمالى نيست).
5- انبيا نمونه ادب هستند. «مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ»
حضرت ايّوب عليه السلام نفرمود: پروردگارا! ضرر را از من برطرف فرما، بلکه به گونهاى دعا کرد که يعنى خدايا تو خود مىدانى.
6- در مقام دعا، خدا را با صفتى بخوانيم که با نياز ما تناسب دارد. «أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ»
7- دعاى انبيا مستجاب است. «فَاسْتَجَبْنا» 8- لطف الهى بيش از تقاضا و دعاى انسان است. فَکَشَفْنا ما بِهِ مِنْ ضُرٍّ وَ آتَيْناهُ ...
(حضرت ايوب عليه السلام از خداوند درخواست «کشف ضر» داشت، ولى پروردگار
«1». کافى، ج 8، ص 253.
جلد 5 - صفحه 484
علاوه بر اجابت خواسته او، اهلش را به او باز گرداند.)
9- فرزند، عنايت و رحمت الهى است. «آتَيْناهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ»
10- خداوند، هم اهل جود است و هم جبروت. «آتَيْناهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ»
در قنوت نماز عيد فطر و قربان مىخوانيم: اللهم ... اهل الجود و الجبروت ... در اينجا خداوند، هر چه را که از ايوب گرفته شده بود به او بازگرداند و به علاوه آن را دو برابر هم کرد، هم گذشتهاش را جبران کرد و هم نسبت به آيندهاش جود و کرم نمود.
11- ميان دعا از يک طرف و ربوبيّت و سرازير شدن رحمت الهى از سوى ديگر، ارتباط خاصّى وجود دارد. «نادى، رَبَّهُ رَحْمَةً»
12- استجابت دعاى انبيا نيز نه براساس استحقاق شخصى آنان که برمبناى فضل و رحمت الهى است. «رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا»
13- بلاها داراى ابعاد گوناگونى است، گاهى براى آزمايش است، گاهى براى رشد فکرى و علمى، و زمانى براى عبرت آموزى به ديگران. «ذِکْرى لِلْعابِدِينَ»
14- عبادت زمينه پندپذيرى است. «ذِکْرى لِلْعابِدِينَ»
15- همه مردم حتّى عبادت پيشگان به تذکّر نياز دارند. «ذِکْرى لِلْعابِدِينَ»