تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ (107)
وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ: و نفرستاديم تو را اى محمد مگر در حالتى که بخشايش محض براى عالميان، زيرا آنچه به آن مبعوث شده سبب هدايت و سعادت ايشان، و موجب صلاح معاش و معاد تمام عالميان است.
بيان: رحمت بودن حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله نسبت به مؤمنين آنکه، موجب هدايت و ارشاد آنان و رسيدن به سعادات عظام مىباشد، و در آخرت سبب رستگارى از عذاب حجيم و فوز به ثواب عظيم خواهد بود.
«1» تفسير برهان، ج 3، ص 75.
جلد 8 - صفحه 454
اما رحمت آن سرور به کفار، امنيت آنها از عذاب استيصال، مانند خسف و رجف و غرق و صيحه و غير آن چنانکه فرموده در آيه (وَ ما کانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ) «1». بلکه معظم رحمت آن حضرت، بر اهل کفر آنست که ايمان و ثواب دائم را به ايشان اعلام فرموده، و صراط مستقيم را که موصل به ثواب عظيم و منجى ايشان از عذاب اليم است به آنها ارائه فرموده، هر چند مهتدى نشوند؛ مانند کسى که چشمه آبى جارى سازد و صلاى عام در دهد که تمام بيايند و از آن سيراب شوند و مواشى و مزارع و اشجار خود را آب دهند، با اين حال بعضى بيايند و سيراب شوند، و بعضى کوتاهى کنند و از تشنگى خود را هلاک سازند.
پس همچنانکه اين چشمه، نعمت عامه است بر هر دو دسته، و لکن مقصر خود را بىبهره ساخته، همچنين چشمه حيات رحمت نبوى، در عالم سريان نموده، مؤمنين به آن زندگى ابدى يابند، و کفار به جهت تقصير و سوء اختيار، خود را از نعمت هدايت محروم نموده و به عطش حرمان از آب حيات ايمان، در وادى ضلالت و غوايت خود را هلاک گردانيدند.
تتمه: در مجمع «2»- مروى است که چون اين آيه نازل شد، حضرت از جبرئيل پرسيد: آيا از اين رحمت چيزى به تو رسيده؟ عرض کرد: بلى، من از عاقبت امر خود مىترسيدم، پس به ميمنت تو امنيت يافتم، زيرا خداى تعالى ثناى من نمود در آيه «ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَکِينٍ» «3».