1- معراج، لغو نيست، بلکه اسرارى قابل توجّه دارد. سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى ...
2- معراج، اردوى خصوصى و بازديد علمى پيامبر بود، وگرنه خداوند بى‌مکان است. سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى ...
3- عبوديّت، مقدّمه‌ى پرواز است و عروج، بى‌خروج از صفات رذيله، ممکن نيست. «أَسْرى بِعَبْدِهِ»
4- انسان اگر هم به معراج برود، باز «عبد» است. پس درباره‌ى اولياى خدا غلوّ نکنيم. «أَسْرى بِعَبْدِهِ»
5- عبوديّت، از افتخارات پيامبر و زمينه‌ى دريافت‌هاى الهى اوست. «بِعَبْدِهِ»
6- پيامبرى که امتّش در آينده از فضانوردان نيز خواهند بود، لازم است به معراج و سفر آسمانى رفته باشد. «أَسْرى بِعَبْدِهِ» 7- براى قرب به خدا، شب بهترين وقت است. «2» أَسْرى ... لَيْلًا
«1». البتّه بعضى روايات، مجعول است، مثل مشاهده‌ى خدا در حال جسم بودن، و برخى قابل‌قبول است با توجيه و تأويل، مانند: ديدار اهل بهشت و جهنّم و برخى هم بدون تأويل، پذيرفتنى است.
«2». «سُرى» به معناى سير و حرکت شبانه است.
جلد 5 - صفحه 17
8- شب معراج، شب بسيار مهمى است. «لَيْلًا» نکره آمده است.
9- اگر استعداد وشايستگى باشد، پرواز يکشبه انجام مى‌گيرد. «أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا»
10- مسجد، بهترين سکوى پرواز معنوى مؤمن است. «مِنَ الْمَسْجِدِ»
11- مسجد بايد محور کارهاى ما باشد. «مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى»
12- حرکت‌هاى مقدّس، بايد از راههاى مقدّس باشد. أَسْرى ... مِنَ الْمَسْجِدِ
13- سرسبزى و برکات، بايد بر محور مسجد باشد. الْمَسْجِدِ ... بارَکْنا حَوْلَهُ
14- بيت المقدّس و حوالى آن، محلّ نزول برکات آسمانى، مقّر پيامبران و فرودگاه فرشتگان در تاريخ بوده است. «بارَکْنا حَوْلَهُ»
15- ظرفيّت علمى انسان، از دانستنى‌هاى زمين بيشتر و شگفتى‌هاى آسمان نيز از زمين بيشتر است. أَسْرى ... لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا
16- هدف معراج، کسب معرفت و رشد معنوى بود. «لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا»
17- آيات الهى آن قدر بى‌انتهاست که رسول خدا نيز توان دستيابى به همه‌ى آنها را ندارد. «مِنْ آياتِنا» «1»
18- خداوند، به مخالفان هشدار مى‌دهد که آنان را مى‌بيند و سخنانشان را مى‌شنود. «السَّمِيعُ الْبَصِيرُ»